| |
|
|
De utilitate horum pomorum |
|
| |
|
|
|
|
| |
1 |
|
Omnibus his usus suus est, seu forte uoluptas |
|
| |
|
|
Quaeratur, seu certa salus, studiumque medendi, |
|
| |
|
|
Praecipue pueris. Semen lege. Conjice lectum |
|
| |
|
|
In cyatho, et latices ad summum infunde liquenteis, |
|
| |
5 |
|
Sub Ioue quos tacitae contingant frigora noctis. |
|
| |
|
|
Mane autem puero instilla, bibet acre uenenum |
|
| |
|
|
Lumbricis. Stomacho, mirum, medicabitur aegro. |
|
| |
|
|
Quin et arundineis mala ipsa liquoribus, ante |
|
| |
|
|
Arte quidem medicata coquunt, ac lenibus inde |
|
| |
10 |
|
Intingunt sucas, et uase madentia seruant |
|
| |
|
|
Auxilium latura, et opem languentibus aegris, |
|
| |
|
|
Regaleisque epulas nario affectura sapore. |
|
| |
|
|
Quid, quod et in calidis fornacibus igne tepenti |
|
| |
|
|
Saepe liquant lectos flores, et in horrea condune |
|
| |
15 |
|
Vitrea, odoratos latices, suffimina nota. |
|
| |
|
|
Saepe et fictilibus in lancibus imbre recenti |
|
| |
|
|
Dimensis spatiis, macerato cortice, melle |
|
| |
|
|
Contingunt, siculoue premunt concocta liquore, |
|
| |
|
|
Atque hos, atque alios conuertunt Citria in usus. |
|
| |
20 |
|
Caetera te antiqui doceant exculta Salerni |
|
| |
|
|
Pectora, queis arteis medicas monstrauit Apollo, |
|
| |
|
|
Queis rerum notae causae, quorum inclita in agris |
|
| |
|
|
Silua nitet, fulgentesque auro radiantia culta, |
|
| |
|
|
Ac nemora Hesperiis uinci indignantur ab hortis. |
|
| |
25 |
|
Hoc sat erit Nymphae Sebethides. O mihi siqua |
|
| |
|
|
E uobis, siqua Nymphae Sebethides, udam |
|
| |
|
|
Benaci de fonte ferat Permesida laurum, |
|
| |
|
|
Qua manes spargam magni senis, eque sepulchro |
|
| |
|
|
E liciam felicem umbram, ac uenerabile numen, |
|
| |
30 |
|
Quo nemora Italiae senserunt Pana canentem, |
|
| |
|
|
Et mirata suos requierunt flumina cursus, |
|
| |
|
|
Quo laetae in campis segetes, quo munera Bacchi, |
|
| |
|
|
Ditarunt colles, nec non caelestia dona |
|
| |
|
|
Stiparunt liquidas diuino nectare cellas. |
|
| |
35 |
|
Salue o et gregibus decus, et decus addite siluis, |
|
| |
|
|
Quoductante italae fremuere in bella cohortes, |
|
| |
|
|
Martiaque horrifico sonuerunt cornua cantu, |
|
| |
|
|
Audiit et Triuiae longe lacus, audiit et Nar, |
|
| |
|
|
Ac trepidae matres pressere ad pectora natos. |
|
| |
40 |
|
Salue iterum et nato felix et Mantua uate, |
|
| |
|
|
Felix et populis, et tanto principe felix, |
|
| |
|
|
Quo Gonsaga domus spoliis exultat optimis |
|
| |
|
|
Gallorum, cum excussa metu tremit itala tellus, |
|
| |
|
|
Summittitque humileis alpina ad gesa secureis. |
|
| |
45 |
|
Te duce discussere iugum Francisce superbum |
|
| |
|
|
Insubrium attonitae gentes, quique ora Timaui |
|
| |
|
|
Amne lauunt populi, quos et rigat Abdua diues |
|
| |
|
|
Gurgitibus, longe et cultis Mela inclitus aruis. |
|
| |
|
|
Per te a seruitio caput eximit accola Parmae, |
|
| |
50 |
|
Et quas saxosi uexat ripa aspera Rheni |
|
| |
|
|
Sollicitas urbes, quas et de montibus actis |
|
| |
|
|
Turbat Senus aquis, campo inferiore uagatus. |
|
| |
|
|
Et tibi nimbiferum inclinat caput Appenninus |
|
| |
|
|
Communi pro libertate, et fortibus ausis, |
|
| |
55 |
|
Teque et arundineo incinctus ueneratur amictu |
|
| |
|
|
Eridanus, late irriguis plaudentibus undis, |
|
| |
|
|
Pro decore Italiae, et Belgis belli arte repressis. |
|
| |
|
|
Macte animo Francisce, et macte ingentibus orsis, |
|
| |
|
|
Assurgit cui felici Campania tractu, |
|
| |
60 |
|
Assurgit latis uenerata et Daunia campis, |
|
| |
|
|
Quaeque nitet pigro tellus madefacta Galeso, |
|
| |
|
|
Quodque mare Italiam supra, quodque alluit infra. |
|
| |
|
|
Ecce autem insignis cantu, atque insignior armis, |
|
| |
|
|
Bellorum et laude, et multis spectata triumphis |
|
| |
65 |
|
Parthenope tibi laeta canit, quod te auspice, regno |
|
| |
|
|
Reddita sit, quodque e solio uenerabilis aureo |
|
| |
|
|
Imperitet populis, sublato et Marte triumphet. |
|
| |
|
|
Non tamen Hesperidumque hortos Berenicia rura |
|
| |
|
|
Idcirco, aut libycos tu dedignabere saltus, |
|
| |
70 |
|
Quos olim excisorque Hydrae, domitorque Leonis |
|
| |
|
|
Alcides adiit, quibus et splendescere iussit |
|
| |
|
|
Phormiadumque et agros, et littora iuncta Veseuo, |
|
| |
|
|
Quos et Sirenes scopulos, quae saxa frequentant. |
|
| |
|
|
Aequanique serunt colles, Meteiaque arua |
|
| |
75 |
|
Quosque secat Sileris frondoso margine campos, |
|
| |
|
|
Aenarie quos nostra colit, colit aspera et Ansur, |
|
| |
|
|
Atque Suessa uago Liris quam temperat alueo. |
|
| |
|
|
Nec mihi Naiades in tanti parte laboris |
|
| |
|
|
Abnuerint uiridem salicis de fronde coronam, |
|
| |
80 |
|
Nec mihi culta suos neget Antiniana recessus, |
|
| |
|
|
Queis superat uites Hermi, atque rosaria Pesti, |
|
| |
|
|
Quaeque et Idumaeas mittunt palmaria bacas. |
|
| |
|
|
|
|