Maciŕ Riutort i Riutort

ÍSLENSK-KATALÓNSK ORÐABÓK
DICCIONARI ISLANDÈS-CATALÀ

ÞO

       
   
 
       


© Macià Riutort i Riutort, 1998



   
Haec, modo quae toto rutilauerat igne comarum,
      pallida collapsis deseritur foliis.
Mirabar celerem fugitiua aetate rapinam
      et, dum nascuntur, consenuisse rosas.
Ecce et defluxit rutili coma punica floris,
      dum loquor, et tellus tecta rubore micat.
Tot species tantosque ortus uariosque nouatus
      una dies aperit, conficit ipsa dies.
Conquerimur, Natura, breuis quod gratia talis:
      ostentata oculis illico dona rapis.
Quam longa una dies, aetas tam longa rosarum:
      cum pubescenti iuncta senecta breuis.
Quam modo nascentem rutilus conspexit Eoos,
      hanc rediens sero uespere uidit anum.
Sed bene, quod paucis licet interitura diebus
      succedens aeuum prorogat ipsa suum.
Collige, uirgo, rosas, dum flos nouus et noua pubes,
      et memor esto aeuum sic properare tuum.
 
   
De: De rosis nascentibus, versos 33-50
 
   
Virgili (Pseudo-Ausoni): Apèndix virgiliana. Volum II, p. 226-228. Text revisat i traducció de Miquel Dolç. Barcelona: Fundació Bernat Metge, 1984 (Escriptors llatins. Vol. Nr. 226)
 
       

þoka <f. þoku, þokur. Gen. pl.: þokna o: þoka>:
1. <GENboira f (mistur; skýsorti)
eldur og hagl, snjór og þoka (qīˈtˁōr ~ קִיטוֹר:   wə-qīˈtˁōr,   וְקִיטוֹר), þú stormur, sem framfylgir boði hans: llamps i pedra, neu i boira, [i] tu, tempesta que compleixes la seva ordre
nafn vort gleymist með tímanum og enginn minnist verka vorra. Líf vort líður sporlaust hjá eins og skýjadrög og leysist sundur eins og þoka (ὁμίχλη), raknar fyrir geislum sólarinnar og hjaðnar fyrir hita hennar: el nostre nom serà oblidat amb el temps, i ningú no recordarà les nostres obres. La nostra vida passa sense deixar rastre com el pas d'un núvol, i es dissipa com la boira [que] es desfa davant els raigs del sol i s'esvaneix davant la seva escalfor (ἡ ὁμίχλη -ίχλης:   καὶ ὡς ὁμίχλη διασκεδασθήσεται διωχθεῖσα ὑπὸ ἀκτίνων ἡλίου)
jafnskjótt féll yfir hann þoka (ἀχλύς) og myrkur og hann reikaði um og leitaði einhvers til að leiða sig: i a l'instant caigueren damunt seu boira i tenebres, i caminava a les palpentes i cercava qui el guiés (ἡ ἀχλύς -ύος:   παραχρῆμά τε ἔπεσεν ἐπ’ αὐτὸν ἀχλὺς καὶ σκότος)
vatnslausir brunnar eru þessir menn, þoka (ὁμίχλαι) hrakin af hvassviðri, þeirra bíður dýpsta myrkur: aquests són fonts sense aigua, boira enduta per un vent impetuós, i els espera la més profunda de les tenebres (ἡ ὁμίχλη -ίχλης:   οὗτοί εἰσιν πηγαὶ ἄνυδροι καὶ ὁμίχλαι ὑπὸ λαίλαπος ἐλαυνόμεναι)
ok er þeir gengu út, þá mælti hinn blindi maðr, en þeir námu staðar hjá durunum: „Ǫllum verðr þat, þá er eldaz,“ segir hann, „at eigi at eins tekr líkamliga sýnina frá, heldr verðu vér ok at þola ok at reyna þoku ok myrkr hugarins, því at eigi vissa ek at ek talaða nú við sjálvan konunginn, en ekki mynda ek svá málugr verit hafa, ef ek hefða þat vitat“: i quan ja sortien, el cec va dir, i ells es quedaren aturats a la porta: “A tots els passa, en envellir”, va dir-los, “que no només ens minva el sentit corporal de la vista, sinó que també hem d'endurar i patir l'emboirament i l'entenebriment de la ment perquè no he sabut que era el rei en persona amb qui he estat parlant adés, i no hauria estat tan xerraire si ho hagués sabut”
gengur Þórður þá út og voru engar vináttukveðjur að skilnaði. Fóru þeir þá leið sína. Var þá þoka mikil um héraðið en þokulaust um fjöll. Þeir tóku hross hvar er þeir fengu (SS I, cap. 218, pàg. 313): en Þórður llavors va sortir i no hi hagueren salutacions cordials en anar-se'n. Varen seguir llur camí. Hi havia una gran boira per tota la contrada, però a les muntanyes no n'hi havia. Prenien els cavalls allà on en podien agafar-los
♦ þokan læðist: la boira es va estenent
♦ þokunni birtir af: la boira s’esvaneix
♦ þykk þoka: broma f
♦ margt býr í þokunni: <LOC FIGmanta cosa viu dins la boira
einu sinni var bóndadóttir á bæ. Hún vakti um nótt í rúmi sínu, en aðrir sváfu. Þá heyrði hún, að komið var upp á gluggann yfir rúminu og sagt: „Margt býr í þokunni, þokaðu úr lokunni, lindin mín ljúf og trú.“ Bóndadóttir svarar þegar: „Fólkið mín saknar, og faðir minn vaknar; hann vakir svo vel, sem þú.“ Við það hvarf draugur burtu, og vitjaði hennar aldrei aptur: hi havia una vegada la filla d'un bóndi a un mas. Vetllava de nit al seu llit mentre els altres dormien. Va sentir que havien pujat fins a la finestra que hi havia sobre el seu llit i li deien: “Manta cosa viu dins la boira, descorre una miqueta el forrellat, noieta meva, dolça i fidel”. La filla del bóndi li va respondre: “La gent em trobarà a faltar, i mon pare es despertarà, vetlla tan bé com tu”. En sentir aquestes paraules, el draugur va desaparèixer i ja no la va tornar a visitar mai més
♦ numa e-ð í þoku: <LOC FIGrecordar vagament una cosa
♦ sjá e-ð í þoku: <LOC FIGentreveure una cosa, no veure gens clara una cosa
♦ sjá í gegnum þokuna: <LOC FIGveure el que s'amaga sota una cosa, descobrir la martingala
♦ → morgunþoka “boira del matí”
♦ → svartaþoka “boira espessa”
2. (stjörnuþokanebulosa f (massa de matèria lluminosa situada fora del sistema solar, que té aparença de núvol o boira)
3. (vetrarbrautgalàxia f (massa formada per estels, gas i pols lligats gravitacionalment)
♦ óregluleg þoka: galàxia irregular
♦ þyrping þokna: cúmul de galàxies
♦ → sporvöluþoka “galàxia el·líptica”
♦ → þyrilþoka “galàxia espiral”

þoka <þoka ~ þokum | þokaði ~ þokuðum | þokaðe-u>:
1. (hnika e-u til, hreyfa smávegisdesplaçar una cosa (moure lleugerament)
◊ hann skýtr í lopt upp, svá at örina fal lengi, en þó kemr hún þar niðr, sem taflan stendr, ok ofan í miðja töfluna ok svá í spjótskaptit, at hún þokaði engan veginn við: va disparar en l'aire, de manera que la fletxa va desaparèixer [de llur vista] molt de temps, però finalment va baixar i va caure exactament allà on era la peça d'escacs i la va endevinar ben al mig i la va travessar fins a quedar clavada a l'asta de la llança [damunt la qual havien posat dreta la figura d'escacs], sense moure absolutament res fora de lloc
♦ þoka bústað sínum: <LOC FIG impersonaltraslladar el seu mas a un altre lloc
◊ Hrútur gætir nú bús síns og gerist mikill maður fyrir sér. Ekki var hann afskiptinn um flesta hluti en vildi ráða því er hann hlutaðist til. Hrútur þokaði nú bústað sínum og bjó þar sem nú heitir á Hrútsstöðum allt til elli. Hof átti hann í túni og sér þess enn merki. Það er nú kallað Tröllaskeið. Þar er nú þjóðgata: en Hrútur llavors es va dedicar a tenir cura del seu mas i es va convertir en un home important. No solia ficar-se en la majoria de les coses, però en allò que escometia ho volia decidir ell tot sol. En Hrútur va canviar de lloc les cases del mas i va viure fins a la vellesa a l'indret que ara es diu á Hrútsstöðum. Tenia un temple al prat de devora les cases del mas i encara se'n veuen senyals. L'indret [del temple] ara es diu Tröllaskeið o Cós de Trols. Per allà ara hi passa un camí ral
♦ e-u þokar afleiðis: <LOC FIG impersonaluna cosa va més i més malament, una cosa va empitjorant lentament
◊ 16. Stúlka fær sáran augnaverk eftir fleipur um jartein. En á hinum næsta bæ því, er þessi jartein gerðist, er nú var frá sagt, var kona ein ung og málug. Hún tók skeypilega á um þennan atburð allan jafnsaman, og taldi hún afleiðis þoka um kurteisi karlanna, er þá skyldi svo heita verða fyrir þeim sem óhraustum konum, áður þær yrðu l[éttari og geipaði] mjög. En um aftaninn fór hún í rekkju sína og sofnaði þegar og svaf skamma stund og vaknaði við það, er hún hafði æðiverk í augum, svo að hún spratt upp þegar og gekk um hús innan. Sendi hún þegar síðan mann eftir mátrónę þeirri, er áður var frá sagt, að hún skyldi þangað koma og ráða um heit með henni. En hún gerði eigi fara og kunni hana mjög raunar af áleitni þá, er hún hafði haft um þá jartein, er í þeirra hýbýlum hafði orðið. Var hún síðan verkóða nótt alla. En morguninn eftir var heitið fyrir henni á hinn sæla Þorlák biskup, og tók þá verk úr augum henni, og var hún heil skamms bragðs: 16. A una noia li pega un fort dolor als ulls després de xerrar a la lleugera d'un miracle. Però en el mas veí del mas en el qual s'havia produït el miracle del qual hem parlat adés, hi havia una dona, jove i loquaç. Es va mostrar burleta amb tot aquest esdeveniment dient que la cortesania dels homes (homenia?) anava mivant si calia pregar a Déu per ells com hom prega per les dones embarassades abans del part i afegint molts d'altres dois més. I al vespre va anar al seu llit i es va adormir de seguida i va dormir una curta estona i es va despertar a causa d'un dolor atroç als ulls, de manera que es va llevar immediatament i es va posar a caminar per l'interior de la casa. Immediatament després va enviar un home a cercar la matrona de la qual s'ha referit adés, perquè hi anés i que immaginés o concebés una promesa amb ella (com la que havia fet per a obrar la guarició del seu marit). Però la veïna es va negar a anar-hi ja que realment estava molt fellona (furiosa) amb aquella dona jove per les impertinències que havia proferit sobre el miracle que s'havia esdevingut al mas d'ella i el seu marit. Tota la resta de la nit [aquella dona jove] es va veure turmentada per dolors aguts [als ulls]. I al matí segúent es va fer una promesa per a ella al beat bisbe Torlac, i el dolor als ulls li va desaparèixer i va estar guarida al cap d'un curt instant
♦ e-u þokar áleiðis: <LOC FIG impersonaluna cosa va avançant a poc a poc, una cosa va fent progressos a poc a poc
◊ húskarlinn mælti: "Vel þokar áleiðis um heilsun manna" en um búfjárhagi kallaði hann gerast hið óvænlegasta: el missatge li va dir: “Pel que fa al guariment dels homes aquest fa bona via”, però pel que fa a la situació del bestiar, va dir que la cosa pintava molt molt malament
◊ Ingjaldur kemur heim um kveldið og fer til rekkju Helga og spyr hvort honum létti nokkuð. Hann kvaðst áleiðis snúast (ɔ: þoka) og beiðir sér farnings um morguninn úr eynni og er hann fluttur suður til Flateyjar og fer síðan suður til Þórsness; segir nú að hann er orðinn var við að Gísli er með Ingjaldi: l'Ingjaldur va tornar a cases al vespre i anà al llit d'en Helgi i li va demanar si sentia una mica d'alleujament. En Helgi li va dir que anava millorant a poc a poquet i va pregar que l'endemà matí el portessin fora de l'illa i[, d'acord amb el seu desig,] fou transportat al sud, a l'illa de Flatey i d'allà anà tot seguit a Þórsnes. Llavors va dir que havia apercebut que en Gísli era a ca l'Ingjaldur
2. (koma nær, nálgastacostar-se a... (atansar-se)
◊ hún þokaði að honum við og kvað: ella anà fins allà on ell era i va dir aquests versos...
3. (færa um setmoure una cosa de lloc, canviar [lleugerament] de lloc una cosa (treure-la del lloc exacte en què es trobava)
◊ hann þokaði ekki frá sannfæring sinni: no es va moure gens ni mica de la seva convicció
♦ honum varð ekki þokað: <LOC FIG impersonalno el varen poder fer moure [ni un centímetre] (quant a parer, opinió, positura, plans etc.)
◊ hinum réttláta verður ekki þokað (mōtˁ ~ מוֹט:   sˁadˈdīq   lə-ʕōˈlām   ˌbal־ʝimˈmōtˁ,   צַדִּיק, לְעוֹלָם בַּל-יִמּוֹט) og hinir óguðlegu munu ekki byggja landið: hom no podrà pas moure el just, i els impius no habitaran pas el país
◊ konungur svaraði Kaldeum: „Þetta er ákvörðun mín og verður ekki þokað (ʔaˈzāδ, ʔazˈdāʔ ~ אַזָד, אַזְדָּא:   milləˈθāʔ   minˈn-ī   ʔazˈdāʔ,   מִלְּתָה מִנִּי אַזְדָּא): Ef þið segið mér ekki hver draumurinn er og hvað hann merkir verðið þið limaðir sundur og hús ykkar lögð í rúst: el rei va respondre als caldeus: “Aquesta és la meva decisió i és inamovible. Si no em dieu quin ha estat el somni i què vol dir, sereu desmembrats i les vostres cases seran reduïdes a runes
4. (hörfaretirar-se (fer-se enrere, recular)
♦ þoka fyrir e-m ~ e-u: <GEN & FIGfer lloc a algú ~ a una cosa, cedir el lloc a algú ~ una cosa
◊ og sá komi er ykkur bauð og segi við þig: Þoka (Δὸς τούτῳ τόπον) fyrir manni þessum. Þá verður þú með kinnroða að taka ysta sæti: i que vingui el qui us ha convidat i et digui: “Cedeix el teu lloc a aquesta persona. Llavors hauràs d'ocupar el darrer lloc amb la cara tota vermella de vergonya”
◊ það var siðvenja þeirra Gunnars og Njáls að sinn vetur þá hvor þeirra heimboð að öðrum og veturgrið fyrir vináttu sakir. Nú átti Gunnar að þiggja veturgrið að Njáli og fóru þau Hallgerður til Bergþórshvols. Þá voru þau Helgi eigi heima. Njáll tók vel við þeim Gunnari. Og þá er þau höfðu þar verið nokkura hríð kom Helgi heim og Þórhalla kona hans. Þá gekk Bergþóra að pallinum og Þórhalla með henni og mælti Bergþóra til Hallgerðar: "Þú skalt þoka fyrir konu þessi." Hún svarar: "Hvergi mun eg þoka því að engi hornkerling vil eg vera." "Eg skal hér ráða," sagði Bergþóra. Síðan settist Þórhalla niður: era costum d'en Gunnar i en Njáll, per l'amistat que hi havia entre ells dos, que cada hivern un d'ells dos acceptava la invitació d'anar a ca l'altre a celebrar-hi el convit d'hivern. En aquesta ocasió, en Gunnar havia d'acceptar la invitació al convit d'hivern a cal Njáll i ell i la Hallgerður partiren cap a Bergþórshvoll. En aquells moments en Helgi i la sev dona no eren a casa. En Njáll va donar la benvinguda al Gunnar i la seva dona. I quan ja feia una estona que eren allà, en Helgi i la seva dona la Þórhalla tornaren a casa. Llavors la Bergþóra va anar, acompanyada de la Þórhalla, al þverpallur, el banc de les dones, i en fer-ho, la Bergþóra va dir a la Hallgerður: “Fé lloc a aquesta dona”. La Hallgerður li va respondre: “De cap de les maneres no li cediré el lloc perquè no vull seure a un racó com un vella”. La Bergþóra li va replicar: “quí sóc jo la qui decideix!” I llavors la Þórhalla s'hi va asseure (vocabulari: #1. þiggja: Cf. en Baetke 19874, pàg. 248: þat var siðvenja þeira at sinn vetr þá hvárr heimboð at ǫðrum daß jeder von beiden im Winter abwechselnd der Einladung des anderen folgte; #2. veturgrið: Cf. en Finnur Jónsson 1908, pàg. 78: Cap. XXXV. 10. vetrgrið, bedeutet nur die zeit (tage im winter), die Gunnarr sich bei Njáll (oder umgekehrt) aufhielt. Sonst bedeutet das wort „aufenthalt fúr den ganzen winter“. També en Baetke19874, pàg. 727: vetr-grið n. 1. Aufenthalt im Winter, für den Winter   2. þiggja vetrgrið eine Einladung zu einem Wintergelage annehmen; #3. þau Helgi: Cf. en Finnur Jónsson 1908, pàg. 78: 11. þau Helgi, „Helgi und seine frau“ (Þórhalla im folgenden); dies ist ein anachronismus, da Helgi erst viel später heiratete; #4. hornkerling: Cf. en Finnur Jónsson 1908, pàg. 78: 16. 17. hornkerling, „ein altes weib, das nur in der ecke sitzen darf“. També en Baetke19874, pàg. 270: horn-kerling, -kona f. Eckensitzerin, Frau, die in die Ecke, beiseite geschoben wird)
♦ þoka undan: retirar-se, recular
5. (breytacanviar una cosa (modificar)
◊ þat er ok at þat skulu lǫg vera á landi hér sem á skrám standa. En ef skrár skilr á, ok skal þat hafa er stendr á skrám þeim er biskupar eigu. Nú skilr enn þeirra skrár á, þá skal sú hafa sitt mál er lengra segir þeim orðum er máli skipta með mǫnnum. En ef þær segja jafnlangt, og þó sitt hvor, þá skal sú hafa sitt mál er í Skálaholti er. Þat skal allt hafa er finnst á skrá þeirri er Hafliði lét gera nema þokað sé síðan, en þat eitt af annarra lǫgmanna fyrirsǫgn er eigi mæli því í gegn ok hafa þat allt er hizug leifir eða gløggra er (Oca Cendrosa. Lǫgréttuþáttr): també regirà que serà llei en aquest país el que hi diu a les lǫgskrár (còdexs legals). Si les lǫgskrár no concorden, que se segueixi el que posi als còdexs legals que pertanyin als bisbes. Si els còdexs legals dels bisbes tampoc no concorden entre si, ha de prevaler el que sigui més detallat en els paràgrafs que siguin d'interès per a la causa de la gent. Si dos còdexs legals dels bisbes són iguals de detallats però no concorden entre si, ha de prevaler el que posi al de Skálaholt. Hom s'atindrà a tot el que posi a la lǫgskrá que va fer compilar en Hafliði [Másson], llevat del que hagi estat modificat posteriorment, i de les indicacions (fyrirsǫgn) d'altres lǫgmenn (jurisperits) únicament es tindrà en compte el que no contradigui la lǫgskrá d'en Hafliði i el que la completi (lit.: i que tinguin tot el que n'hagi quedat fora) o el que sigui més clar (estigui formulat amb major claredat)

þokast <þokast ~ þokumst | þokaðist ~ þokuðumst | þokast>:
moure's a poc a poc, anar desplaçant-se a poc a poc, avançar a poc a poc
Barði tekur við harðsteininum og ekur tygilhníf af hálsi sér og þokast þá nokkuð steinasörvið er hún hafði látið á háls honum kerlingin, og þess verður getið síðar. Nú brýna þeir vopn sín. Nú þykist sveinninn hafa vel hnykkt er þeir hafa það sem þeir þurftu. Nú eru þeir þar um nótt og hafa góðan beina. Nú ríða þeir leið sína annan dag viku í góðu veðri og fóru ekki hart. Spyr Barði Eirík viðsjá hvernug hann ætlaði að farast mundi: en Barði va agafar la pedra d'esmolar i es va deslligar el ganivet que portava penjat pel coll i en fer-ho, es va moure una mica el collar de pedres [semiprecioses] que la vella li havia posat pel coll i del qual se'n tornarà a parlar més endavant. Tot seguit varen esmolar les seves armes. El vailet llavors va considerar que havia pres una bona decisió (?) perquè [tots] ells tenien el que havien de menester. I així fou com passaren la nit allà gaudint d'una bona hospitalitat. El dilluns varen prosseguir llur camí amb bon temps i ho feren sense presses. En Barði va preguntar a l'Eiríkur viðsjá (‘Cautela’) com creia que acabaria tot plegat
♦ e-ð þokast nær: una cosa es va acostant a poc a poc
♦ e-ð þokast áfram: una cosa avança a poc a poc
♦ það þokast í samkomulagsátt: <LOC FIGs'està a punt d'arribar a un acord (o: a un[a solució de] compromís), es fan avenços en direcció a un acord
♦ þokast á [um e-ð]: <impersonalavançar a poc a poc
en Óláfr konungr ok hans menn vǫrðuz með hinni mestu hreysti ok drengskap, svá at lítt þokaðiz á um mannfallit á Orminum (ɔ: svá at ekki orkaði á um mannfallit á Orminum. Sigurður Nordal, Flateyjarbók I (1944), p. 545) meðan þeir váru hvíldir, en þeir drápu margt mann af sínum óvinum, bæði af Járnbarðanum ok ǫðrum skipum, þeim er at hǫfðu lagt Orminum. Nú með því at Eiríki jarli veitti enn seint atsóknin, þá lét hann vinda upp stórviðu á Barðanum, ok fella á Orminn langa. Er þat mál manna, at Ormrinn mundi eigi vunninn hafa vorðit nema með þessi atfǫr, sem Þorkell hinn hávi hafði ráð til gefit. Þessa getr Hallar-Steinn: però el rei Olau i els seus homes es van defensar amb la màxim valentia i estrenuïtat, de manera que no hi hagué un gran carnatge entre els defensors de l'Ormrinn mentre no estigueren cansats, sinó que[, al contrari,] van matar molts de llurs enemics, tant dels qui anaven a bord del Járnbarðinn com dels altres vaixells que havien atacat l'Ormrinn. Llavors, el iarl Eiríkr, obrant que l'atac encara li procurés un profit tardà, va fer que pugessin a bord del Barðinn grans troncs i els deixessin caure sobre l'Ormrinn langi; i és opinió comuna que l'Ormrinn no hauria estat capturat si no s'hagués recorregut a aquest mitjà (atfǫr) que havia aconsellat en Þorkell l'Alt. Això és el que en canta en Hallar-Steinn...

< þokka <þokka ~ þokkum | þokkaði ~ þokkuðum | þokkaðe-ð>:
1. (hafa þá skoðuntenir una determinada opinió sobre una cosa (opinar, considerar)
þá mælti hinn vegligi maðr: „Seg þú mér ætlan manna um þat, hvat vorðit hafi af Óláfi Tryggvasyni í bardaganum á Orminum.“ Gautr svarar: „Ýmsa vega þokka menn þat, sumir segja hann hlaupit hafa á kaf mjǫk sáran, ok sokkit þar niðr með brynju sinni ok ǫðrum herklæðum ok haft svá bana“: aleshores, l'home d'aspecte honorable li va dir: “Conta'm què creu la gent que li va passar a l'Olau Tryggvason a la batalla a bord de l'Ormrinn!” En Gautr li va respondre: “Hi ha diferents opinions al respecte: n'hi ha qui diu que, malferit, va saltar per la borda i es va enfonsar amb la seva cuirassa i els altres arreus de combat i que va trobar la mort així”
♦ þokka fyrir e-m: mostrar-se complaent o agradable envers algú, tractar algú amb deferència i benevolència
Skúr heitir dóttir Hrólfs konungs, en önnur Drífa. Drífa var heima með konunginum ok allra kvenna kurteisust. Drífu var vel til þeira bræðra ok þokkaði allt heldr vel fyrir þeimUna de les filles del rei Hrólfr nomina Skúr (‘Ruixat’) i una altra, Drífa (‘Torb’). La Drífa era a casa amb el rei i era la mès cortesa de totes les dones. La Drífa es portava amb deferència cap als germans i es mostrava agradable amb ells
♦ þokka með e-m: secundar algú, mostrar-se favorablement inclinat -ada vers algú
þá svarar Haraldr konungr, ok stóð upp: „Þat er ok forn orðskviðr, at jafnan vægir hinn vitrari.“ Gekk hann þá aptr á skip sitt. Í slíkum viðskiptum konunganna fannst þat á, at vant var at gæta til samþykkis þeirra, þvíat hvárra liðsmenn þokkuðu með sínum hǫfðingja. Tǫldu menn Magnúsar konungs, at hann hefði rétt at mæla, en þeir sem úvitrari váru, kǫlluðu Haraldi í þessu nǫkkura læging, ok sǫgðu svá vera eiga, at Magnús konungr væri meira virðr í ǫllum hlutum: aleshores el rei Haraldr li va respondre mentre es posava dret: “També és una dita antiga que el més llest sempre cedeix”, i després va tornar al seu vaixell. Amb aquestes raons que hi hagué entre els dos reis es va constatar que resultava difícil d'atenir-se a llur acord perquè els seguidors de cadascun d'ells secundaven llur respectiu cabdill. Els homes del rei Magnús consideraven que aquest tenia dret a parlar com ho havia fet, però el menys llestos atribuïen al Haraldr, en l'incident que acabava de passar entre els dos reis, una certa humiliació i [els altres] deien que [en tot cas] la cosa havia d'ésser de tal manera que el rei Magnús fos honorat majorment en tos els aspectes
um vorið fór Björn að reka geldinga sína neðan af Völlum og upp eftir dalnum þeim megin sem Húsafellsbær er og húskarlar hans með honum og sáu kolreyk í skóginn og heyrðu manna mál, hlýddust um hvað þeir mæltu. Þorkell Dálksson og húskarl hans ræddu um mál þeirra Þórðar og Bjarnar og um verka þann er hvor jós á annan og það var með mörgu móti og þokkar húskarlinn heldur með Birni en Þorkell með Þórðien primavera en Björn va anar a aplegar els seus mardans sanats de Vellir i pujar-los vall amunt per la part on hi ha el mas de Húsafellsbær, i l'hi acompanyaren els seus missatges (húskarlar). I varen veure que en el bosc hi havia fum de gent que hi feia carbó i sentiren veus humanes i escoltaren el que deien. Eren en Þorkell Dálksson i el seu missatge (húskarl) que estaven parlant de la disputa (picabaralla) entre en Bárður i en Björn i sobre el verki (gloses de picat) que es llançaven l'un a l'altre i [en Þorkell i el seu missatge] ho feien de moltes de maneres (és a dir, argumentant de variades maneres l'un contra l'altre o sobre diferents aspectes de les gloses) i el missatge simpatitzava més aviat pel Björn mentre que en Þorkell ho feia pel Þórður
2. (skeyta umpreocupar-se d'una cosa (fer-se càrrec de, tenir esment de)
nú er frá því sagt að þeir búa skip sín eftir jólin. Ætlar konungur suður fyrir land. Og er konungur var mjög svo búinn þá bjóst Halldór ekki og mælti Bárður: "Hví býstu eigi Halldór?" "Eigi vil eg," segir hann, "og ekki ætla eg að fara. Sé eg nú að konungur þokkar ekki mitt mál." Bárður segir: "Hann mun þó að vísu vilja að þú farir." Fer Bárður síðan og hittir konung, segir honum að Halldór býst ekki: "Máttu svo ætla að vandskipaður mun þér vera stafninn í stað hans." Konungur mælti: "Seg honum að eg ætla að hann skuli mér fylgja og þetta er ekki alugað (alhugat), fæð sjá er með okkur er um hríð": ara es contarà que després dels jól varen preparar llurs vaixells per a salpar. El rei tenia el propòsit de singlar cap al sud resseguint la costa. I quan el rei estigué preparat per a salpar, en Halldór encara no havia preparat res i en Bárður li va dir: “Per què no et prepares, Halldór?” “No ho vull pas fer”, li va dir en Halldór, “i no penso venir-hi. Ara veig bé que el rei no aprecia els meus serveis”. En Bárður li va dir: “Tanmateix ell segur que deu voler que vinguis amb nosaltres”. En Bárður tot seguit se'n va anar i es va presentar davant el rei i li va dir que en Halldór no havia preparat res: “Has de convenir que et resultarà difícil de fer ocupar la roda de proa amb un altre que no sigui ell”. El rei li va dir: “Digues al Halldór que vull que m'hi acompanyi i que això, aquesta fredor, que hi ha hagut darrerament entre nosaltres, no té importància”

þokka·bót <f. -bótar, no comptable>:
indemnització f per greuge o per les molèsties sofertes
Um brigzl. Ef maðr bregðr menni því, at hann væri stafkarl, eðr ríðr honum kinn, bœti honum hálfa mǫrk. Þat er þokkabót hin mesta, eyrir hin minsta. Ef maðr jafnar manni við berkvikindi eitthvert, þá er hann sekr við hinn, er hann mælti við, jafnt kona sem karlmaðr, þriggja marka rétti. Þar á konungr á hvárigu því. Ef maðr bregðr manni því, at hann væri lostinn, ok má þat eigi satt gera ok svá, ef hann bregðr honum því, at hann væri lostinn, síðan hann tók rétt sinn fullan, bœti honum fullrétti, en ekki á konungr á því. En hvervitna er maðr bœtir manni fullrétti, þá skal hann vinna honum jafnaðareið, at hann mundi slíkt sáttmál ok slíkar bœtr sér til handa taka af honum, ef hann ætti slíkan hlut máls sem hann, ok væri þeir jafnir menn ok vildi hann sátt taka: de les ofenses. Si hom agreuja algú dient-li que és un captaire o donant-li una bufetada, que l'indemnitzi amb mig marc. Mig marc és la indemnització per ofensa (greuge) més alta, i un eyrir la més baixa. Si hom compara algú amb algun animal femella, el qui ho fa incorre en un delicte envers aquell de qui ho ha dit, tant si és dona com si és home, castigat amb tres marcs. Tant en un cas com en l'altre, el rei no té part d'aquests diners. Si hom retreu a algú que li ha pegat i no ho pot pas demostrar (verificar) i també si hom retreu a algú que li ha pegat després de rebre una plena indemnització, que li pagui una plena indemnització. El rei, emperò, no té part d'aquests diners. I sempre que hom rescabali algú amb una plena indemnització, li ha de jurar un jurament d'igualtat que rebrà d'ell el mateix arranjament i la mateixa compensació si mai té el mateix motiu de demanda que l'altre si són homes d'idèntic dret i ell volgués acceptar l'arranjament
♦ í þokkabót: (í miskabóten qualitat d'indemnització per greuge o per les molèsties sofertes
XVII. Um spellvirki. Nú ef maðr hǫggr eyk fyrir plógi eða arðri eða herfi eða í eykreiði á vársdegi, sá er at því verðr kunnr ok sannr, þá er hann sekr fimm mǫrkum silfrs við konung ok bœti grip þann, er hann spillti, við þann, er átti, ok ǫfundarbót slíka á ofan, sem skynsamir menn dœma eptir málavǫxtum lǫgliga til nefndir. En ef stel járni af arðri eða af plógi, þrígildi þat, er hann stal, við þann, er átti, ok sex aura í þokkabót, en konungi tvær merkr silfrs. En ef maðr spillir plóg manns eða arðri eða herfi eða hǫggr festi eða sela, beizl eða tauma eða skǫkla eða bygil {eða} hornspenzl, ef þat verðr eitthvert spillt, bœti, sem sex skynsamir menn meta, ok sex aura silfrs í ǫfundarbót. En ef hann stel einuhverju þessu, þá heitir hvinnska; þrígildi þat, er hann stal, þeim, er átti, ok heiti hvinn æ síðan at ósekju. En høggva má maðr sér til plógs ok til arðrs í hvers manns mǫrku, er hann vil, þó at hann biði eigi leyfis til: XVII. Si algú mata una bèstia de tir davant l'arada o l'arada de pala o l'esterrossador o amb els arreus posats en un dia de primavera, la persona que sigui reconeguda fent-ho i la culpabilitat de la qual sigui declarada, serà castigat amb una multa de cinc marcs d'argent per al rei i rescabali el propietari per l'objecte que hagi fet malbé i, a més a més, amb l'ǫfundarbót que uns homes assenyats, nomenats a tal fi a dreta llei, jutgin [adient] segons els fets. I si es roba el ferro d'una arada o d'una arada de pala, que en rescabali el propietari amb el triple del valor del robat i pagui sis aurar en qualitat d'indemnització per greuge i al rei dos marcs d'argent. I si hom espatlla l'arada o l'arada amb pala o l'esterrossador d'un altre home o fa malbé cordes o cabestres, arreus, brides o regnes, timons, colleres o frontaleres, si es fa malbé res de tot això, que ho rescabali com decideixin sis homes assenyats i pagui sis aurar en qualitat d'ǫfundarbót. I si roba qualsevol d'aquestes coses, això s'anomena hvinnska. [Que el lladre] rescabali al propietari el que ha robat amb el triple del seu valor i que, a partir d'aquest moment, sigui anomenat hvinn impunement. Un home, emperò, pot tallar en els boscos de qualsevol altre home fusta per a fer-s'hi una arada o una arada amb pala, encara que no demani permís per fer-ho
♦ fá e-ð í þokkabót: rebre una cosa en compensació per les molèsties sofertes
♦ í þokkabót: (í viðbót, að auki[per si no n'hi hagués prou,] a més a més... (s'aplica a quelcom de dolent)

þokka·dís <f. -dísar, -dísir>:
<MITOLgràcia f
♦ Þokkadísirnar þrjár: <MITOLles tres Gràcies, les tres Càrites

þokkaður, þokkuð, þokkað <adj.>:
estimat -ada, cartingut -uda
Rindill fór heim með Guðmundi og lét hann vel yfir honum. Ekki var hann þó þokkaður af alþýðu: en Rindill va acompanyar en Guðmundur a casa i aquest (en Guðmundur) parlava bé d'ell, però [altrament, en Rindill] la gent no li tenia estima
♦ illa þokkaður: gens estimat -ada, odiós -osa
♦ gera e-n illa þokkaðan [hjá e-m]: fer odiós algú [davant algú]
Jakob sagði við Símeon og Leví: "Þið hafið stofnað mér í ógæfu með því að gjöra mig illa þokkaðan (bāˈʔaʃ ~ בָּאַשׁ:   ʕăχarˈtɛm   ʔɔˈθ-ī   lə-haβʔīˈʃ-ēnī   bə-ʝɔˈʃēβ   hā-ˈʔārɛt͡s,   עֲכַרְתֶּם אֹתִי, לְהַבְאִישֵׁנִי בְּיֹשֵׁב הָאָרֶץ) af landsmönnum, af Kanaanítum og Peresítum. Nú með því að ég er liðfár, munu þeir safnast saman á móti mér og vinna sigur á mér. Verð ég þá afmáður, ég og mitt hús": en Jacob digué al Simeó (Ximon) i al Leví: «M'heu precipitat en la desgràcia fent-me odiós als habitants del país, els cananeus i els ferezeus. I com que tinc pocs homes, s'aplegaran contra mi i em venceran. Llavors seré esborrat [de la faç de la terra], jo i la meva casa»
og þeir sögðu við þá: "Drottinn líti á ykkur og dæmi, þar eð þið hafið gjört oss illa þokkaða hjá Faraó (bāˈʔaʃ ~ בָּאַשׁ:   ʔăˈʃɛr   hiβʔaʃˈtɛm   ʔɛθ־rēi̯ˈħ-ēnū   bə-ʕēi̯ˈnēi̯   φarˈʕɔh,   אֲשֶׁר הִבְאַשְׁתֶּם אֶת-רֵיחֵנוּ, בְּעֵינֵי פַרְעֹה) og þjónum hans og fengið þeim sverð í hendur til að drepa oss með": i els digueren: «Que Jahvè us miri i us jutgi, ja que ens heu fet odiosos (de mal veure) al Faraó i als seus servents, i els heu posat una espasa a les mans per matar-nos»
♦ vera illa þokkaður: ésser odiós o malvist
eptir þat er Baglar hǫfðu gengit til sættar við Hákon konung, sem fyrr segir, var engi sýsla fengin Guðólfi á Blakkastǫðum þvíat hann var mjǫk illa þokkaðr af bœndum þar sem hann hélt sýslu. Ok er Guðólfr sá, at hann fékk engar sœmdir af Birkibeinum þá mislíkaði honum ok settiz um kyrrt. En vetr þann er nú var frá sagt ok þeir sátu í Þrándheimi, Hákon konungr ok Skúli jarl, sendi Guðólfr son sinn, Eilíf kenni, suðr á Halland ok með honum Eirek farra ok hinn þriðja, Jón rauð, at leita sveins þess, er Sigurðr heitir. Hann var kallaðr son Erlings steinveggs: després que els Crosses s'hagueren reconciliat amb el rei Hákon, com s'ha descrit anteriorment, no es va atorgar cap sýsla al Guðólfr de Blakkastaðir, ja que gaudia de molt mala estima entre els bœndr allà on n'havia tinguda una. I quan en Guðólfr va veure que no rebia honors dels Cames-de-beç, li va desplaure i es va retirar a les seves propietats. I aquest hivern, del qual acabem de referir, en el qual el rei Hákon i el iarl Skúli s'estaven a Þrándheimr, en Guðólfr va enviar son fill Eilífr kennir al sud, a Halland, acompanyat de l'Eirekr farri i, el tercer del grup, en Jón Roig, a cercar el vailet Sigurðr, de qui deien que era fill de l'Erlingr Paret-de-pedra
♦ vel þokkaður: molt estimat -ada
♦ gerast vel þokkaður: fer-se molt estimat
þetta sumar komu þeir til Nóregs aptr Eiríkr erkibiskup af Niðarósi, Marteinn Bjǫrgynjarbiskup, Nikulás biskup af Stafangri, Ívarr biskup af Hamri, ok Nikulás biskup af Ósló, er fylgt hǫfðu her Bagla, ok verit ýmist í Danmǫrku eða Svíaveldi, ok sættust þeir við Hákon konung; fór þá hverr heim til síns stóls, en erkibiskup tók allt land í sátt aptr. Þá kom ok utan af Íslandi Guðmundr enn góði, er kjǫrinn var til biskups at Hólum, ok var hann með erkibiskupi um vetrinn. Baglar hǫfðust við á Upplǫndum um sumarit ok haustit, ok hafði Ingi, konungr þeirra, atsetr á eynni miklu, er liggr í Mjǫrs, var hann allfjǫlmennr; en hǫfðingjar hans hǫfðu yfirsókn á Upplǫndum, ok fór afli þeirra minkandi með degi hverjum, því allr landsmúgr gekk undir Hákon konungr, ok gørðist hann mjǫk vinsæll ok vel þokkaðr af alþýðu: því hann var góðr ok vingjarnligr við bœndr, en sínum mǫnnum var hann harðr ok stríðr ok refsingasamr, bæði með hǫrðum orðum ok annari hegningu, ef þeir gørðu á hluta bœnda: aquell estiu tornaren a Noruega l'Eiríkr, arquebisbe de Niðaróss, en Marteinn, bisbe de Bjǫrgvin, en Nikulás, bisbe d'Stafangr, l'Ívarr, bisbe de Hamarr, i en Nikulás, bisbe d'Ósló, que havia acompanyat l'exèrcit dels Crosses i havia estat adés a Dinamarca, adés a Suècia, i es reconciliaren amb el rei Hákon, i [després] cadascun va anar a la seva seu episcopal i l'arquebisbe es va tornar a reconciliar amb tot el país. Llavors, també va arribar des d'Islàndia Guðmundr el Bo, que havia estat elegit bisbe de Hólar, i va passar l'hivern amb l'arquebisbe. Els Crosses van romandre a les terres altes durant l'estiu i la tardor, i llur rei Ingi va tenir la seva residència a l'illa gran que hi ha al llac de Mjǫrs, i hi tenia molta de gent amb ell, i els seus capitans tenien l'yfirsókn sobre les terres altes -és a dir, administraven les terres altes per al rei-. El nombre de llurs homes (llurs forces) anava minvant de dia en dia, ja que tota la gent del país se sotmetia al rei Hákon, el qual es va fer molt popular i estimat del poble comú, ja que era bo i amable amb els bœndr, però amb els seus propis homes era sever i dur i no dubtava a castigar-los severament, tant amb paraules dures com amb d'altres càstigs, si feien res als bœndr
♦ vera vel þokkaður: ésser tingut en gran estima
Gissur son Ísleifs biskups var vígður til biskups á dögum Ólafs konungs hins kyrra að bæn landsmanna, tveim vetrum eftir andlát föður síns. Þann var hann annan á Íslandi en annan á Gautlandi. En það var nafn hans rétt að hann hét Gissröður. Svo sagði hann Ara presti. Gissur biskup var betur þokkaður af öllum landsmönnum en aðrir menn á Íslandi. Af ástsemd við hann og fortölum þeirra Sæmundar prests og umráði Markúss lögmanns og enn fleiri spakra manna var það í lög leitt að allir menn á Íslandi, þeir er eigi voru frá numdir, töldu og virtu fé sitt og sóru að rétt virt væri, hvort sem var í löndum eða lausum eyri, og gerðu tíund af síðan. Það var með miklum jartegnum hve hlýðið allt fólk var honum er hann kom því fram, að fé allt var virt með svardögum, það er hér á landi var, og svo landið sjálft og tíund af ger, og lögleiddi að svo skal vera meðan Ísland er byggt (SS I, cap. 140, pàg. 191): en Gissur, fill del bisbe Ísleifur, fou consagrat bisbe en els dies del rei Olau el Tranquil a petició dels seus païsans, dos anys després de la mort de son pare, el primer any dels quals en Gissur l'havia passat a Islàndia i el segon al Gautland. I, segons havia contat a l'Ari prevere, el seu nom vertader era Gissröður. Tot el poble d'Islàndia tingué el bisbe Gissur en major estima que qualsevol altre islandès. Per raó de l'estima que hom li professava i les admonicions del bisbe Sæmundur i l'assessorament d'en Markús, el lögmaður, així com a instància de molts d'altres homes savis, fou aprovat com a llei que tots els homes d'Islàndia -que no en fossin exempts- censarien i taxarien llurs béns i[, tot seguit,] jurarien que havien estat taxats correctament, tant si es tractava de llurs béns immobles com de llurs béns mobles i que, després, en pagarien el delme de llur vàlua. Fou amb gran meravella que tothom el va obeir quan va imposar que tots els béns, que hi havia en aquest país, i amb ells les terres mateixes, fossin taxats sota jurament, i que se'n fes el delme, i fent aprovar com a llei que així fos mentre Islàndia estigui habitada
♦ vera ~ verða lítt þokkaður: no ésser gaire apreciat o estimat
segir Þorgils þá mönnum sínum að hann ætlar að ríða í Reykjaholt og taka Egil höndum ef svo vildi verða en bannaði mönnum að bera vopn á hann. Þorsteinn Árnason hafði ráðist í Reykjaholt til ræðismanns um vorið og var Þorgilsi hann lítt þokkaður því að honum þótti sem hann hefði vísað til hans í Stafaholti þeim Hrafni og Sturlu (SS II, cap. 403, pàg. 621): llavors en Þorgils va dir als seus homes que tenia la intenció d'anar a Reykjaholt i capturar-hi l'Egill, si fos possible, però els va prohibir d'emprar llurs armes contra ell. En Þorsteinn Árnason per la primavera s'havia traslladat a Reykjaholt en qualitat de ræðismaður (administrador, ecònom, intendent) i era poc apreciat pel Þorgils ja que en Þorgils considerava que era ell qui li havia indicat al Hrafn i l'Sturla el seu parador a Stafaholt
hann var mjög harmdauður því hann hafði verið bæði vitur og vinsæll. Engi komu fram fégjöld fyrir víg Atla enda beiddist engi bóta því að Grettir átti eftirmálið ef hann kæmi út. Stóðu þessi mál kyrr um sumarið. Varð Þorbjörn lítt þokkaður af þessu verki og sat þó um kyrrt í búi sínu: la seva mort fou molt planyuda per tal com havia estat un home savi i estimat. No es van pagar cap fégjöld per la mort de l'Atli i ningú no va reclamar cap indemnització ja que era en Grettir el qui, si tornava a Islàndia, tenia l'eftirmál, és a dir, la capacitat legal per a fer incoar la causa per homicidi. Les coses relatives a aquests fets no es van moure durant l'estiu. En Þorbjörn es va fer mereixedor de l'antipatia de la gent però, a despit d'aquest fet, va romandre al seu mas sense ésser molestat

þokka·fullur, -full, -fullt <adj.>:
ple -ena de gràcia

þokka·góður, -góð, -gott <adj.>:
afable
6. Þorlákr var meðalmaðr {at} vexti, langleitr ok ljósjarpr á hár, þokkagóðr, en kallaðr ekki vænn maðr af alþýðu né allskǫruligr at ávarpi vel flestra manna — Thorlacus staturae erat mediocris, uultu longiusculo, capillis ex fusco albicantibus, oris habitu, quem ad fauorem conciliandum naturae finxerat, sed qui uulgo non dicebatur formosus; nec, ut plerique iudicabant, eloquio satis grauis erat6. En Torlac era un home d'estatura mitjana, de cara allargada, i de cabells castanys clars, afable, però no era pas considerat un home benplantat pel poble comú ni un home que destaqués gaire en l'opinió de la immensa majoria de la gent

þokka·gyðja <f. -gyðju, -gyðjur. Gen. pl.: -gyðja>:
<MITOLgràcia f
♦ Þokkagyðjurnar þrjár: <MITOLles tres Gràcies, les tres Càrites

þokka·lega <adv.>:
raonablement, passablement
♦ ganga þokkalega til fara: <LOC FIGcantar-li les quaranta a algú
♦ hvernig gengur? bara þokkalega: com va [tot]? Benet

þokka·legur, -leg, -legt <adj.>:
1. (allgóður, sæmilegurforça bo bona (acceptable, passable)
♦ þokkaleg ofanígjöf: una bona estirada d'orelles
♦ í þokkalegu lagi: en condicions passables
♦ vera þokkalegur í e-u: <LOC FIGésser acceptablement bo en una cosa
♦ það er alveg þokkalegt: <LOC FIGva prou bé
2. (ekki góðurhorrible (miserable, roí)
3. (geðslegurencantador -a, agraciat -ada (agradós, ple de gràcia & atractiu, atraient)
4. (notalegurconfortable (còmode)
5. (hreinlegur, þrifalegurpolit -ida (net, endreçat)
♦ þokkaleg stofa: una cambra neta i ben agençada

þokkast <þokkast ~ þokkumst | þokkaðist ~ þokkuðumst | þokkast>:
plaure
Ástríður konungsdóttir fæddist upp í Vestra-Gautlandi að göfugs manns er Egill hét. Hún var kvinna fríðust og best orðum farin, glaðmælt og lítillát, mild af fé. En er hún var fulltíða að aldri var hún oftlega með föður sínum og þokkaðist hverjum manni vella princesa Astrid fou criada al Gautlnd occidental per un noble que nomia Egill. Era la més bella de les dones i posseïdora de gran facilitat de paraula, extrovertida i humil i generosa. I quan va arribar a l'edat adulta, sovint era a ca son pare i agradava molt a tothom
Kjartan svarar: „Þat berr stóru, hversu mér þokkast (ɔ: þóknast) vel þeirra athæfi, því heldr sem mér kynnist meirr; ok jafnan hefir mér vel litizt merkiliga á konunginn, en nú í dag {sýndist mér hans yfirbragð} frá því ágætliga sem fyrr, svá at ek ætla þann (ɔ: þá) betr hafa, er honum hlýðnazt ok veitir góða (ɔ: góðviljaða) þjónustu; ok er þat sannast at segja, at ek ætla þar við liggja ǫll vor málskipti ok hamingju, at vér trúim á þann guð er hann boðar. Nú dvelr mik eingi hlutr, at ek geng eigi þegar til konungs ok biðja skírnarinnar, utan sá einn, at hann mun nú til borða genginn, ok þat at ek vil eigi únáða konung eðr kristna kennimenn á þessum degi, er þeir kalla mykla hátíð guðs síns, þvíat meiri ván er at þat sé starfi mikill at veita oss ǫllum skipverjum þat embætti, ok ætla ek þann dag dveljast er vér látum allir skírast; en með øngu móti má Óláfi konungi vera annara til at þat verði framgengt {en mér}; er þat ok ústaðfastligt at láta svá ákafliga at einhverjum hlut at eigi fylgi hóf eðr stilling eðr hversu sýnist þér þetta ráð, Bolli frændi?“: és extraordinari com m'agrada llur costum: com més el conec, més i més m'agrada. El rei sempre m'ha semblat [un home] remarcable, però avui, el seu aspecte m'ha semblat molt més excel·lent que mai abans, de manera que crec que els qui estan a les seves ordres i el serveixen volenterosament, ho tenen millor. I no et menteixo pas si et dic que crec que tota la nostra bona fortuna i tot el que ens ha de resultar bo i important dependran del fet que creguem en el déu que ell predica. Així i doncs, ja no hi ha res que m'impedeixi d'anar [p. 38] ara mateix davant el rei i demanar-li que em bategi llevat d'aquesta única raó: que ara [el rei] ja deu seure a taula i no vull pas destorbar el rei o els preveres cristians avui, el dia que ells anomenen la gran festa principal de llur déu. Car, m'imagino que serà un gran esdernec de feina batejar-nos a tots nosaltres, a mi i tota la meva tripulació, i crec que caldrà tot un dia sencer quan tots nosaltres ens fem batejar. Però [així i tot,] el rei Olau de cap de les maneres no pot estar més frissós que això es faci del que ho estic jo. [De tota manera,] també resulta imprudent deixar-se emportar tan impetuosament per una cosa, sense observar la mesura i la calma (temprança). I a tu, cosí Bolli, què et sembla aquesta decisió?
og svo var gert. Og þeir komu á fund konungs og segja honum sitt erindi að bændur vildu hafa þing við hann og setja grið í milli konungs og bónda. Konungur lét sér það vel þokkast og bundu það við hann einkamálum sín í milli meðan sú stefna væri. Og fóru þeir aftur við svo búið og segja Guðbrandi og Þórði að grið voru sett: i així es va fer. I anaren a veure el rei i li digueren el motiu de llur presència davant ell: que els bændur volien celebrar una assemblea amb ell i que, en l'entretant, hi hagués treva entre el rei i els bændur. Al rei això el va complaure molt i lligaren això amb el rei, amb acords especials i personals (?) entre ells, mentre durés aquella reunió. I fet això, se'n tornaren i informaren en Guðbrandur i en Þórður que s'havia conclòs un treva (vocabulari: #1. binda e-ð við e-n einkamálum sín í milli: En Baetke 19874, pàg. 52, dóna entrada només a: binda e-t (með) fastmælum, eiðum etwas bindend abmachen, mit Eiden bekräftigen, i Baetke 19874, pàg. 105: einka-mál n.pl. 1 besondere, persönliche Absprache, Abmachung, Vereinbarung <...>; )

þokka·sæld <f. -sældar, no comptable>:
estimació f, popularitat f
(H 19) Frá Sǫlmundi. Þórólfr smjǫr, er fyrr var getit, var sonr Þorsteins skrofa, Grímssonar, þess er blótinn var dauðr fyri þokkasæld ok kallaðr kambann. Sonr Þórólfs smjǫrs var Sǫlmundr, faðir Þorsteins, þess er land nam í Brynjudal, á millim Bláskeggsár ok Forsár. Hann átti Þorbjǫrgu kǫtlu, dóttur Helga skarfs Geirleifssonar, er nam Barðastrǫnd. Þeira sonr var Refr í Brynjudal, faðir Halldóru, er átti Sigfúss Ellíða-Grímsson. Þeira dóttir Þórgerðr, móðir Sigfúss, fǫður Sæmundar prests ins fróða: (H 19) D'en Sǫlmundr. En Þórólfr mantega, que ja s'ha esmentat abans, era fill d'en Þorsteinn skrofi, fill d'en Grímr, a qui, després de mort, es feien ofrenes [i sacrificis] a causa de la gran estimació de què gaudia i a qui deien kamban (kambán ?) [de malnom]. Fill d'en Þórólfr mantega fou en Sǫlmundr, pare d'en Þorsteinn que va prendre terres [per a establir-s'hi] a la vall de Brynjudalr, entre els rius Bláskeggsá i Forsá. Estava casat amb la Þorbjǫrg Katla, la filla d'en Helgi skarf, fill d'en Geirleifr, que va prendre en possessió Barðastrǫnd per establir-s'hi. Fill d'ells fou en Refr de Brynjudalr, el pare de la Halldóra que en Sigfúss Ellíða-Grímsson va tenir per dona. Filla d'ells fou la Þórgerðr, que fou la mare d'en Sigfúss, el pare del prevere Sæmundr el docte

þokka·sæll, -sæl, -sælt <adj.>:
popular, que cau bé
finnst og varla á voru landi eða víðara sá maður er þokkasælli hafi verið af sínum vinum en þessi hinn blessaði biskup svo sem votta bréf Þóris erkibiskups eða Guttorms erkibiskups eða hins ágæta konungs Hákonar og margra annarra dýrðlegra manna í Noregi að þeir unnu honum sem bróður sínum og báðu hann fulltingis í bænum sem föður sinn (SS I, cap. 269, pàg. 386): difícilment també es trobarà, a la nostra terra o enjondre, un home que hagi estat més estimat dels seus amics que aquest beneït bisbe, com les cartes de l'arquebisbe Þórir o de l'arquebisbe Guttormur o de l'excel·lent rei Hákon i de molts altres homes gloriosos de Noruega donen fe que tots ells l'estimaven com llur germà i que impetraven la seva ajuda en llurs pregàries com si fos llur pare
Hrærekur konungur gerði ýmist að hann þagði marga daga, svo að engi maður fékk orð af honum, en stundum var hann svo kátur og glaður að þeim þótti að hverju orði gaman því er hann mælti en stundum mælti hann mart og þó illt einu. Svo var og að stundum drakk hann hvern af stokki og gerði alla ófæra er nær honum voru en oftast drakk hann lítið. Ólafur konungur fékk honum vel skotsilfur. Oft gerði hann það, þá er hann kom til herbergis áður hann lagðist til svefns, að hann lét taka inn mjöð, nokkurar byttur, og gaf að drekka öllum herbergismönnum. Af því varð hann þokkasællel rei Hrærekur feia una d'aquestes dues coses: de vegades restava callat durant uns quants dies, de manera que no hi havia ningú que li tragués paraula, però de vegades estava tan content i alegre que qualsevol paraula que deia els semblava divertida però de vegades deia moltes de coses i tanmateix únicament dolentes. També s'esdevenia que de vegades bevia tant que era capaç d'aguantar bevent fins que tots els altres havien caigut de l'setstokkur i feia que tots els qui eren a prop d'ell, quedessin incapaços de moure'sm però habitualment solia beure poc. El rei Olau li feia a mans una assignació prou generosa. Sovint, quan anava a la seva cambra abans de colgar-se, feia que li portessin med, unes quantes byttur i en donava de beure a tots els qui compartien amb ell la cambra. Això el va fer molt popular (molt ben vist) (vocabulari: #1. ófær: Cf. Baetke 19874, pàg. 454: ó-færr adj. 1. nicht imstande sich fortzubewegen od. etwas zu unternehmen <...>; #2. bytta: Cf. Baetke 19874, pàg. 80: bytta f. Gefäß, Bottich, Bütte, Kübel; )
Björn er maður nefndur, gauskur að kyni. Hann var vinur og kunningi Ástríðar drottningar og nokkuð skyldur að frændsemi og hafði hún fengið honum ármenning og sýslu á ofanverðri Heiðmörk. Hafði hann og yfirsókn í Eystri-Dali. Ekki var Björn konungi kær og ekki var hann maður þokkasæll af bóndums’esmenta un home, anomenat Björn, de llinatge gauta. Era conegut i amic de la reina Àstrid, emparentat d'enfora amb ella, la qual li havia atorgat l'ármenning i sýsla (la intendència i el batlliu) de la Heiðmörk superior (a la part alta de la Heiðmörk). També tenia al seu càrrec el control i administració de les valls d'Eystri-Dalir. Aquest Björn no gaudia de l'estimació del rei i no era ben vist dels bændur

þokki <m. þokka, no comptable>:
 
Eyjólfur tók vel við honum og mælti: "Undir þínum þokka þykir mér mest af þínum frændum og þótt fátt hafi verið um með oss af hinum fyrrum atburðum þá vil eg nú vingast við þig og skalt þú þiggja að mér stóðhest. Þessi er hér bestur í héraðinu": l’Eyjólfur el va rebre cordialment i li digué: “D'entre els de la teva família és el teu favor el que més aprecio i, encara que fins ara les relacions entre tu i jo han estat fredes a conseqüència d'esdeveniments passats, ara vull cloure amistat amb tu i[, per aconseguir-ho,] tindràs el cavall llavorer que és el millor de tota aquesta contrada” (vocabulari: #1. þokki: Cf. Baetke 19874, pàg. 777: undir þínum þokka þykki mér mest af þínum frændum an deinem Wohlwollen liegt mir am meisten in deiner Verwandtschaft; )
Skilja þau nú tal sitt. Þorgrímur gistir á Ólafsvöllum. Áshildur gerði honum góðan beina og fóru mjög saman hugir þeirra. Hún sagði Þorgrími hvert tal þeirra Helga hafði verið. Helgi ræðir og um komur Þorgríms, kvaðst illa við una, bað hann af láta. Þorgrímur kvaðst eigi hirða um hans þokka eða hót ef hennar vilji væri til. Nú leiðir hún Þorgrím á götu og gaf honum mikið fingurgull áður þau skildu. Áshildi kvaðst grunur á að þau mundu eigi oftar sjást. Þorgrímur kvaðst ætla að finna hana brátt. Hún kvað vel ef svo væri, skilja við svo búið
Það sama kveld eftir sólarsetur kom sunnan að borginni Haraldur konungur Guðinason með óvígjan her. Reið hann í borgina að vild og þokka allra borgarmanna. Voru þá tekin öll borgarhlið og allir vegar að eigi skyldu njósnir koma Norðmönnum. Var þessi her um nóttina í staðinum
Menn komu brátt til þeirra. Bóndi sá er þar bjó næst hét Þórir. Hann bauð Þorsteini til sín og þangað fór hann. Eiríkur rauði bauð Þorgilsi til sín og það þekktist hann. Þangað fóru tólf menn með honum. Þorgilsi er skipað gagnvart Eiríki og þar utar frá sat Þorleifur, þá Kolur, þá Starkaður. Þorfinni var fengin fóstra og vill hann ekki mjólk drekka fyrr en myrkt var. Þá var hann af brjósti vaninn. Ekki var Eiríki margt til Þorgils og var vistin með minna þokka veitt en Þorgils hugði. Það frétti Þorgils að þrælarnir voru þar í landi og lét eigi sem hann vissi
Hóf hún þá upp alla sögu og sagði frá lífláti Ásbjarnar og svo kvað hún allar þær vísur er hann hafði kveðið "en eigi þykist eg þar sjá fyrir mun um hvort meira má tröllskapur Brúsa og móður hans eða hamingja þín. En öngvan mann óttast hann utan þig einn og viðurbúnað hefir hann veittan ef þú kynnir að koma. Hann hefir fært það bjarg í hellisdyrnar að ekki má í hellinn komast meðan það stendur þar en þó að þú sért sterkur þá hefir þú hvorki afl við Brúsa né bjarginu í brott að koma. Nú eru hér glófar að eg vil gefa þér og fylgir sú náttúra að þeim verður aldrei aflafátt sem þá hefir á höndum. Yrði það svo að þú ynnir Brúsa þá vildi eg að þú gæfir Sauðey í vald mér en eg mun heldur vera þér í sinni því að mér ert þú vel í þokka þó að við megum eigi njótast sakir trúar þinnar." Síðan hvarf konan en Ormur vaknaði og voru þar glófarnir en hann mundi allar vísurnar. Stóð Ormur þá upp og vakti menn sína og hélt út til eyjarinnar, gekk á land og bað menn sína bíða á skipi til annars dags í þær mundir en halda á burt ef hann kæmi þá eigi
Jafnan skemmtu þau Helga sér að tafli og Gunnlaugur. Lagði hvort þeirra góðan þokka til annars bráðlega sem raunir bar á síðan. Þau voru mjög jafnaldrar
♦ bjóða af sér góðan þokka:  
♦ hafa þokka á e-m:  
♦ hafa þokka með e-m: sentir afecte per algú
þá mælti hún: "Því fór eg utan úr löndum og úr Miklagarði með Þorsteini, og fyrirlét eg bæði frændur og fé, að eg vildi að eitt gengi yfir okkur bæði. Nú hefir mér hér gott þótt. En ekki slægir mig hér til langvista í Noregi eða hér í Norðurlöndum ef hann fer á burt. Hefir og jafnan þokki með okkur verið og ekki að áskilnaði orðið. Nú munum við bæði ásamt fara því að okkur er kunnigast um þá hluti marga er orðið hafa síðan við fundumst": llavors ella els va dir: “Vaig deixar terres [llunyedanes] i Constantinoble amb en Þorsteinn [per venir fins aquí], deixant enrere parents i fortuna, per tal com era la meva voluntat de compartir el seu destí. M'ha agradat estar aquí [a Noruega], però no desitjo pas continuar vivint ni a Noruega ni als Països del Nord si ell se'n va. També hi ha hagut sempre afecte entre nosaltres dos i no hi ha hagut res [entre nosaltres] que ens hagi separat. Ara, doncs, també ens n'anirem plegats, car coneixem i sabem molt bé les moltes de coses que s'han esdevingut des que ell i jo ens vam trobar” (vocabulari: #1. slægja: Cf. Richard Constant Boer 1900, pàg. 313: 1. slœgja, unpersönlich, slœgir e-hn til e-hs, „einer verlangt nach etwas“, i afegeix: 1.2. Diese worte der Spes stehen in offenbarem widerspruch mit §2; sie wären nur dann zu verstehen, wenn man annähme, dass Spes so redet, um die herren glauben zu machen, Þorsteinn selbst habe de initiative zu de rreise genommen, eine psychologische vertiefung der erzählung, deren der verfasser dieser geschichte gewiss nicht fähig war)
2. (hugþokkipretext m (excusa)
2. (geðþokkipretext m (excusa)
2. (ástarþokkipretext m (excusa)
♦ leggja þokka á e-n:  
þau Gunnar og Rannveig áttu dóttur er Úlfheiður hét. Hún var gift nauðig en síðan lagði þokka á hana Ari Þorgeirsson og átti við henni börn fjögur. Klemet hét son þeirra og andaðist ungur (SS I, cap. 82, pàg. 102): en Gunnar i la Rannveig tingueren una filla que va nòmer Úlfheiður. Va ésser maridada per la força, però més tard l'Ari Þorgeirsson es va enamorar d'ella (lit.: va sentir afecte o tendresa per ella) i va tenir amb ells quatre fills. El fill que tingueren en comú va nòmer Klemet i va morir jove
♦ vera í góðum þokka hjá e-m:  
Þorkell svarar: "Saklaus em eg um þetta mál. Er dóttir þín kona eigi fálynd og eigi einn líklegri en annar til þokka með henni"
♦ → óræktarþokki “desdeny”

þoku·bakki <m. -bakka, -bakkar>:
 

þoku·bræla <f. -brælu, -brælur. Gen. pl.: -brælna o: -bræla>:
boira freda i molt humida

þoku·kenndur, -kennd, -kennt <adj.>:
 

þoku·ljós <n. -ljóss, -ljós>:
 

þoku·lúður <m. -lúðurs, -lúðrar>:
 

þoku·mánuður <m. -mánaðar, -mánuðir>:
<HISTbrumari f (mes del calendari republicà francès)

þoku·mistur <n. -misturs, no comptable>:
boirina f

þoku·móða <f. -móðu, no comptable>:
 

þoku·rák <f. -rákar, -rákir>:
 

þoku·ský <n. -skýs, -ský. Gen. pl.: -skýja; dat.pl.: -skýjum>:
estrat m, núvol baix

þoku·suddi <m. -sudda, no comptable>:
 

þoku·súld <f. -súldar, -súldir. Pl. no hab.>:
 

þol <n. þols, no comptable>:
aguant m, endurança f, resistència f
333. Um várit eptir er þat sagt einn dag at Sigurðr sagðist fara skyldu ok heimta fé sitt af nábúa sínum er Bjǫrn hét, - „ok vil ek, Leifr,“ segir hann, „at þú farir með mér ok sér til samnings með okkr, þvíat Bjǫrn er mjǫk skapvani, en ek hefi lengi misst míns fjár fyrir honum.“ Leifr kvezt fara vilja sem hann vildi. Ganga nú tveir samt til Bjarnar, ok heimtir Sigurðr fé sitt, en Bjǫrn svarar illa. Því næst eru þar upphlaup stór, ok vill Bjǫrn hǫggva til Sigurðar, en Leifr hljóp á milli ok kom øx Biarnar í hǫfuð honum svá at þat varð þegar at vígi. Sigurðr hljóp þá at Birni ok hjó hann banahǫgg. Þessi tíðendi spyrjast nú. Sigurðr var nú einn hér til frásagnar. Ríss þá enn illt orð á Sigurði. Þær Þuríðr meginekkja ok Þóra dóttir hennar frýja mjǫk Leifi Ǫzurarsyni at hann vili aldri hefja handa hverjar skammir sem þeim eru gervar; leggja á hann fæð ok fjandskap, en hann hafði við gott þol ok mikit. Þær sǫgðu þol hans af bleyði ok framkvæmdarleysi. Eirir þeim mœðgum stórilla lát Leifs Þórissonar; þykjast víst vita at Sigurðr mun hann drepit hafa. Svá er sagt einhverju sinni at Þuríði húsfreyju dreymdi at Sigmundr Brestisson bóndi hennar kœmi at henni, er verit hafði. Hann mælti til hennar: „Þat er sem þér sýnist at ek er hér kominn, ok er mér þetta lofat af guði sjálfum,“ segir hann, „en haf eigi harðan hug né illan á Leifi mági þínum, þvíat honum mun auðit verða at reka yðvarra skamma.“ Eptir þat vaknar Þuríðr ok segir Þóru dóttur sinni drauminn, ok þaðan frá eru þær betr til Leifs en áðr: 333. Per la primeravera següent es conta que un dia en Sigurðr va dir que volia anar a cobrar els seus diners al seu veí que nomia Bjǫrn, - “i vull, Leifr”, li va dir, “que m'hi acompanyis i perquè en Bjǫrn és una persona de tracte molt difícil i durant molt de temps m'he vist privat dels meus diners que ell em deu”. En Leifr [Þórisson] li va dir que l'hi acompanyaria tal i com volia. Llavors tots dos anaren plegats al mas d'en Bjǫrn i en Sigurðr li va reclamar els diners que li devia, però en Bjǫrn li va fer una mala resposta. Tot seguit començaren a escridassar-se de mala manera i en un moment donat, en Bjǫrn va voler pegar un cop de destral al Sigurðr però en Leifr saltà enmig i la destral d'en Bjǫrn li endevinà el cap de manera que [aquella discussió] al punt es va convertir en un homicidi. Llavors en Sigurðr va saltar contra en Bjǫrn i li pegà un cop de destral mortal. Llavors, la notícia d'aquest fet es va escampar [ràpidament]. En Sigurðr era l'únic que podia contar el que havia passat. De nou va córrer un mal rumor sobre en Sigurðr. La Þuríðr vídua-puixant i la Þóra, sa filla, retreien vehementment al Leifr Ǫzurarson que mai no volia emprendre res fossin quins fossin els greuges que els haguessin fet i li feien sentir llur aspror i hostilitat, però ell ho aguantava amb amable i gran endurança. Elles atribuïen la seva endurança a la covardia i manca d'empenta. Tant a la mare com a la filla els desplaïa molt la mort d'en Leifr Þórisson i creien saber amb seguretat que en Sigurðr l'havia mort. Conten que una vegada la mestressa Þuríður va somniar que el seu marit, el difunt Sigmundr Brestisson, venia a ella i li deia: “És com et sembla: que he vingut aquí a tu, la qual cosa m'ha estat permesa per Déu mateix”, li va dir, “no tinguis animositat ni rancúnia (animadversió, duresa de tracte) contra el teu gendre, en Leifr” [Ǫzurarson], car li serà concedit [pel destí o la Providència] de venjar els vostres greuges“. Després d'això es va despertar i va contar a la Þóra, sa filla, el somni, i de llavors ençà llur tracte vers en Leifr fou millor que no abans
Halldór frá Kvennabrekku kom fyrst og bað hann Sturlu hafa þol við og bíða manna sinna en eiga eigi allt undir óvinum sínum. Í því komu þeir Hallur Arason níu saman með Magnúsi. Fóru þeir Sturla þá og voru sextán og höfðu átta hesta og riðu öllum tvímenning (SS I, cap. 234, pàg. 336): el primer en arribar fou en Halldór de Kvennabrekka i va demanar a l'Sturla que aguantés (que tingués paciència) i esperés els seus homes i que no es posés a mercè dels seus enemics. En l'entretant varen arribar en Hallur Arason i en Magnús amb els seus homes. En total eren nou homes. Llavors, l'Sturla i els seus acompanyants, setze homes en total, es posaren en marxa. Tenien vuit cavalls, de manera que a dalt de cada cavall n'hi anaven dos
at er frá honum at segja, at meðalmaðr má standa undir bugtinni á honum, en álnar breitt yfir beitina, ok er sá mestr drykkjumaðr í þeira liði, er drekkr beitina, en konungr drekkr af í einu. Hverr maðr á at gefa Grími nokkura gersemi, en sú virðing þykkir honum sér mest ger, at í einu sé af drukkit. En ek veit, at mér ber fyrstum af at drekka, en þat er einskis manns þol at drekka þat {horn} í einu": “D'ell es pot dir que un home d'estatura mitjana pot estar-se dret sota la seva bugt (corba ?), mentre que la beit -el cércol de la vorera- fa una colzada d'ampla i és el millor bevedor de llur tropa el qui pot buidar la banya fins al cércol, i el rei el buida d'un sol glop. Cada home ha de donar al Grímr algun objecte de valor però considera que la màxima mostra de respecte que hom li pot mostrar és de beure'l d'un son glop. I sé que em correspon de beure'n primer, però no hi ha ningú que aguanti prou per a buidar-lo d'un sol glop (vocabulari: #1. bugt: Cf. Baetke 19874, pàg. 77: bugt f.   Krümmung, Biegung; )
um morguninn mælti Hrani bóndi: „Enn er svá komit, herra, at þér hlýði mér, ok þykkir mér lítil þol í þeim mǫnnum, sem drekka verða um nætr. Meiri raun munu þér verða at þola, þá þér komið til Aðils konungs“: al matí, el bóndi Hrani va dir: “Senyor, de nou ha arribat el moment que m'escolteu: i [us he de dir que] em sembla que hi ha poc aguant en els homes que hauran de beure de nits. Us caldrà suportar proves majors quan arribareu a cal rei Aðils”

þola <þoli ~ þolum | þolði ~ þoldum | þolaðe-ð>: resistir, aguantar
	þann mat þoli ég ekki: no tolero aquest menjar, no el puc menjar
	þetta þoli ég ekki: aixň és massa per mi
	ég þoli ekki við: no ho puc aguantar (o: resistir)
	ég þoli hann / hana ekki: no l’aguanto (a ell / a ella)
	ég þoli það ekki: no ho tolero, no ho puc aguantar

þolandi <m. þolanda, þolendur>:
m, f

þolandi, þolandi, þolandi <adj.>:
 

þol·anlegur, -anleg, -anlegt <adj.>:
m, f

þol·fall <n. -falls, -föll>:
<GRAMacusatiu m

þolfalls·frumlag <n. -frumlags, -frumlög>:
<GRAMsubjecte lògic en acusatiu. En gramàtica islandesa amb aquest terme hom hi designa el subjecte lògic de les oracions impersonals quan va en acusatiu. Verbi gràcia: stúdentana ~ mennina ~ viðskiptavinina dreif að úr öllum áttum ‘els estudiants ~ la gent ~ els clients hi van acudir en massa de totes direccions’. El verb drífa að aquí és impersonal. Els acusatius stúdentana ~ mennina ~ viðskiptavinina en són els seus þolfallsfrumlag o subjecte lògic en acusatiu.

þol·fimi <f. -fimi, no comptable>:
 

þol·góður, -góð, -gott <adj.>:
 

þol·gæði <n. -gæðis, no comptable>:
 

þol·hjúpur <m. -hjúps, -hjúpar>:
<BIOLcist m
◊ þolhjúpurinn er hvíldarfasi frumdýrsins, en þegar það berst niður í skeifugörn fer það yfir í hreyfanlegt stig: el cist representa la fase quiescent del protozou, però, quan arriba al duodè, hi passa a l'estadi actiu o forma flagel·lada

þol·hlaup <n. -hlaups, -hlaup>:
 

þol·hlaupari <m. -hlaupara, -hlauparar>:
 

þolinmóð·lega <adv.>:
 

þolinmóð·legur, -leg, -legt <adj.>:
 

þolin·móður, -móð, -mótt <adj.>:
 
♦ vera þolmóður: <LOC FIGcantar-li les quaranta a algú

þolin·mæði <f. -mæði, no comptable>: paciència f
	hversu lengi ćtlarðu að misnota þolinmćði okkar?: fins quan abusaràs de la nostra paciència?

þolinn, þolin, þolið <adj.>:
 

þol·laus, -laus, -laust <adj.>:
 

þol·leysi <n. -leysis, no comptable>:
 

þollur <m. þolls, þollar>:
<NÀUTescàlem m

þol·lyndi <n. -lyndis, no comptable>:
 

þol·mynd <f. -myndar, -myndir>:
<GRAMveu passiva

þolmyndar- <en compostos>:
<GRAMpassiu -iva

þol·próf <n. -prófs, -próf>:
 

þol·raun <f. -raunar, -raunir>:
 

þol·rif <n.pl -rifa>:
 
♦ reyna þolrifin í e-m: <LOC FIGcantar-li les quaranta a algú

þol·sögn <f. -sagnar, -sagnir>:
 

þol·þjálfun <f. -þjálfunar, no comptable>:
 

þor <n. þors, no comptable>:
coratge m
♦ hafa þor til að <+ inf.>tenir el valor de <+ inf.>

þora <þori ~ þorum | þorði ~ þorðum | þoraðe-ð>:
gosar fer una cosa
♦ ég þori það ekki: no goso fer-ho
♦ þora ekki að <+ inf.>no gosar <+ inf.>
♦ ég þori ekki að hreyfa mig: no goso [ni] moure'm

þorandi, þorandi, þorandi <adj.>:
segur -a
♦ það er ekki þorandi [að <+ inf.>]: [<+ inf.>] no és segur, [<+ inf.>] és perillós (o: arriscat)

en þat ráð tekr hann af þeim, er Timodes hafði gefit honum, at hann lætr brott flytja mestan þora fjárins til borgar þeirar, er Damascus heitir ok ferr þar með mikit lið
Magnús konungr varð miklu fjǫlmennari, þvíat hann hafði allan þora landsins til liðs safnaðar

Þor·björg <f. -bjargar, no comptable>:
Þorbjörg f, Torberga f (ginecònim)

Þor·finna <f. -finnu, no comptable>:
Þorfinna f, Torfina f (ginecònim)

Þor·finnur <m. -finns, no comptable>:
Þorfinnur m, Torfín m (andrònim)

Þor·geir <m. -geirs, no comptable>:
Þorgeir m, Torgeir m (andrònim)

Þor·gerður <f. -gerðar, no comptable>:
Þorgerður f, Torgarda f, Torguerda f (ginecònim)

Þor·gils <m. -gils, no comptable>:
Þorgils m, Torgils m (andrònim)

Þor·grímur <m. -gríms, no comptable>:
Þorgrímur m, Torgrim m (andrònim)

þorinn, þorin, þorið <adj.>:
agosarat -ada, audaç, coratjós -osa

Þorinn <m. Þorins, no comptable>:
<MITOLÞorinn, Torin m, nom d'un nan de la mitologia norrena

Þor·kell <m. -kels, no comptable>:
Þorkell m, Tòrkel m (andrònim)

Þor·lákur <m. -láks, no comptable>:
Þorlákur m, Torlac m (andrònim)

Þor·leifur <m. -leifs, no comptable>:
Þorleifur m, Torleif m (andrònim)

Þor·móður <m. -móðs, no comptable>:
Þormóður m, Tormod m (andrònim)

þorn <n. þorns, þorn>:
f

þorna <þorna ~ þornum | þornaði ~ þornuðum | þornað>:
 
♦ þorna upp:  

þorn·rækja <f. -rækju, -rækjur. Gen. pl.: -rækna o: -rækja>:
gamba f lloro  (crustaci Spirontocaris spinus)

þorp <n. þorps, þorp>:
1. (lítið kauptúnpoble[t] m (vila petita)
♦ búa í litlu þorpi: viure a un poblet
2. (grýtt hæð, berangur, bersvæðimacar m (codolar; tossal pedregós; clap de camp ras [pedregós]; terreny obert i no resguardat)
◊ hrørnar þǫll, ǀ sú er stendr þorpi á, ǁ hlýr-at henni bǫrkr né barr; ǁ svá er maðr, ǀ sá er mangi ann, ǁ hvat skal hann lengi lifa?: el jove pi, que es dreça [solitari] enmig d'un macar, es va decandint: no el resguarden pas ni l'escorça ni les agulles. Així és també l'home que no estima ningú: què n'ha de fer de continuar vivint? (segueixo la puntuació de Neckel/Kuhn 19835, pàg. 24: svá er maðr, ǀ sá er.... Però si puntuem: svá er maðr sá, ǀ er..., el significat canvia radicalment: així és també l'home a qui no estima ningú)
◊ þat var fyr lǫngu, ǀ er í leið megir ǁ hæklings fóru ǀ hlunnalungum ǁ fram um salta ǀ slóð birtinga, ǁ þá varðk þessa ǀ þorps ráðandi (Ragnars saga loðbrókar): fa molt de temps, quan els fills del cabdill vingueren pel viarany salat dels salmons amb llurs cavalls dels corrons, jo em vaig convertir en el guardià d'aquesta clariana (entenc hæklingr no pas com a nom propi, sinó com a variant de hækingr ‘portador d'espasa, cabdill’. La locució fara í leið podria ésser una forma escurçada per fara í leiðangr, però a la versió de la mateixa estrofa continguda a la Hálfs saga ok Hálfsrekka hi té, com a correspondència, halda leið, la qual cosa parla en contra d'aquesta interpretació. Hlunnalungr ‘cavall de[ls] corrons’, kenning de nau)
◊ þat var fyr lǫngu, ǀ er leið heldu ǁ heldr hundmargir ǀ hæklings firar, ǁ sigldu um salta ǀ slóð birtinga, ǁ þá varð ek þessa ǀ þorps ráðandi ( Hálfs saga ok Hálfsrekka): fou fa molt de temps, quan els homes del príncep, molt abundants en nombre, dirigiren llurs proes cap aquí, singlant pel viarany salat dels salmons, que jo em vaig convertir en el guardià d'aquesta clariana (el mot þorp aquí fa referència a un túmul funerari. Podria indicar un amuntegament de pedres o còdols damunt el túmul pròpiament dit, però també un clap de camp ras [pedregós] o un tossal pedregós. En aquesta saga, s'especifica que el rei Ǫgvaldr havia estat mort pel viquing Hæklingr. Personalment m'inclino a creure que aquest nom propi és una retrocreació encunyada a partir de la lausavísa i tradueixo en conseqüència)
Per a més detalls sobre þorp, remeto a:

Stefán Karlsson: “Þorp”. Dins: Gripla, 3 (1979), pp. 115-123.



þorpara·bragð <n. -bragðs, -brögð>:
 

þorpara·legur, -leg, -legt <adj.>:
rústec -ega, taujà -ana, toixarrut -uda

þorpari <m. þorpara, þorparar>:
brivall m, belitre m, bergant m, truà m
♦ ótíndur þorpari: un brivall de dalt a baix

þorpari <m. þorpara, þorparar>:
pinxo m

þorra·blót <n. -blóts, -blót>:
þorrablót m, sacrifici torrià
1. Frá Nór ok Gór brœðrum. Fornjótr hefir konungr heitið; hann réð fyrir þeim lǫndum, er kǫlluð eru Finnland ok Kvenland; þat er fyrir austan hafsbotn þann er gengr í norðr til móts við Gandvík; þat kǫllu vér Helsingjabotn. Fornjótr átti þrjá sonu, hét einn Hlér, er vér kǫllum Ægi, annarr Logi, þriði Kári; hann var faðir Frosta, fǫður Snæs hins gamla; hans son hét Þorri, hann átti tvá sonu, hét annarr Nórr en annarr Górr; dóttir hans hét Gói. Þorri var blótmaðr mikill, hann hafði blót á hverju ári at miðjum vetri; þat kǫlluðu þeir Þorrablót; af því tók mánaðrinn heiti. Þat var tíðenda einn vetr at Þorrablóti, at Gói hvarf í brott ok var hennar leita farit, ok fanst hon eigi. Ok er sá mánaðr leið, lét Þorri fá at blóti, ok blóta til þess, at þeir yrði vissir hvar Gói væri niðr komin; þat kǫlluðu þeir Góiblót. Einskis urðu þeir vísir um hana at heldr. Fjórum vetrum síðarr strengdu þeir brœðr heit at þeir skyldu hennar leita; ok skipta svá leitinni, at Nórr skyldi leita um lǫndin en Górr skyldi leita um útsker ok eyjar, ok fór hann á skipum. Hvárrtveggi þeirra brœðra var fiǫlmennr. Hélt Górr skipum sínum út eptir hafsbotnum ok svá í Allantshaf. Síðan kannar hann víða Svíasker ok allar eyjar [þær] er liggja í Eystrasalti; eptir þat í Gautasker ok þaðan til Danmerkr ok kannar þar allar eyjar; hann fann þar frændr sína, þá er komnir vóru af Hlé hinum gamla ór Hlésey, ok hélt hann þá enn fram ferðinni ok spyrr ekki til systur sinnar. En Nórr, bróðir hans, beið þess er snjó lagði á heiðar ok skíðfœri gjǫrði gott. Eptir þat fór hann af Kvenlandi ok fyrir innan hafsbotninn ok kvómu þar er þeir menn vóru er Lappir heita, þat er á bak Finnmǫrk. En Lappir vildu banna þeim yfirfǫr ok tókst þar bardagi; ok sá kraptr ok fjǫlkyngi fylgdi þeim Nór, at úvinir þeirra urðu at gjalti þegar þeir heyrðu heróp ok sá vápnum brugðit, ok lǫgðu Lappir á flótta. En Nórr fór þaðan vestr á Kjǫlu ok var lengi úti, ok svá at þeir vissu ekki til manna, ok skutu dýr ok fugla til matar sér; fóru þar til er vǫtn hnigu til vestrættar af fjǫllum. Þá fara þeir með vǫtnunum ok kvómu at sjá, þar var fyrir þeim fjǫrðr mikill sem hafsbotn væri, þar vóru bygðir miklar, ok dalir stórir gengu at firðinum. Þar var safnaðr fyrir þeim ok réðu þeir þegar til bardaga við Nór, ok fór þeirra skipti eptir vana. Allt fólk féll þar eðr flýði, en Nórr ok hans memi gengu yfir sem lok yfir akra. Fór Nórr um allan fjǫrðinn ok lagði undir sik ok gjǫrðist konungr yfir þeim héruðum, er þar lágu innanfjarðar. Nórr dvaldist þar um sumarit þar til er snjáfaði á heiðar; þá stefndi hann upp eptir dalnum, þeim er suðr gengr af firðinum; sá fjǫrðr er nú kallaðr Þrándheimr. Suma menn sína lætr hann fara hit fremra um Mœrina; hann lagði undir sik hvar sem hann fór. Ok þá er hann kemr suðr yfir fjallit, þat er var fyrir sunnan dalsbotninn, sótti hann suðr eptir dǫlunum, þar til er hann kom at vatni miklu er þeir kǫlluðu Mjǫrs; þá snýr hann enn vestr á fjallit, þvíat honum var sagt at rænn hans hǫfðu farit úsigr fyrir konungi þeim er Sókni hét. Þá kvómu þeir í þat hérað, er þeir kǫlluðu Valdres. Þaðan fóru þeir til sjóvar ok kvómu í langan fjǫrð ok mjófan er nú heitir Sogn, þar var fundr þeirra Sókna ok áttu þeir þar orrostu mikla, þvíat Sókna brá ekki við fjǫlkyngi þeira. Nórr gekk fram hart, ok skiptust þeir Sókni hǫggum við; þar féll Sókni ok mart lið hans: 1. Dels germans Nórr i Górr. Hi hagué un rei que es deia Fornjótr. Regnava sobre les terres que es coneixen amb els noms de Finlàndia i Qüenlàndia o Quüènia. És el territori que hi ha a llevant del golf de l'oceà (=el Golf de Bòtnia) i que s'estén [des d'aquí] en direcció cap a Gandvík (la Mar Blanca). Nosaltres anomenem [el territori del golf de l'Oceà] Helsingjaland. En Fornjótr va tenir tres fills, en Hlér -que també anomenem Ægir-, el segon es va dir Logi i el tercer, en Kári, fou el pare d'en Frosti que, al seu torn, fou el pare de l'Snær el Vell, que fou el pare d'en Þorri. Aquest va tenir dos fills, en Nórr i en Górr, i una filla que es va dir Gói. En Þorri era un home molt donat a celebrar ofrenes i sacrificis i cada any, a mitjan hivern, celebrava un sacrifici (una festa sacrificial). La gent l'anomenava ofrena o sacrifici d'en Þorri i d'aquesta festa sacrificial el mes [de þorri] en va prendre el nom. Un hivern, durant el sacrifici d'en Þorri, es va esdevenir un gran fet: que la Gói va desaparèixer i, encara que sortiren a cercar-la, no es va trobar enlloc. I quan hagué passat aquest mes, en Þorri va preparar una altra festa sacrificial i va fer fer un sacrifici per tal d'esbrinar on era el parador de la Gói. Anomenaren aquesta segona festa Ofrena o Sacrifici de la Gói. Però malgrat tots els esforços, no aconseguiren esbrinar res del seu parador. Quatre anys més tard, els dos germans varen fer la promesa que sortirien a cercar la Gói. Es varen repartir la cerca de tal manera que en Górr recorreria les terres fermes i en Górr totes les illes i els illots llunyedans fent la seva cerca amb vaixells. Cadascun d'ells anava acompanyat d'una nodrit grup d'homes. En Górr es va dirigir amb els seus vaixells cap a la sortida del Golf de Bòtnia i també cap a la Mar d'Åland. Després va explorar vastament els illots de Suècia i totes les illes que hi ha a la Mar Bàltica. Després va explorar els illots del Gautaland i d'aquí es dirigí a Dinamarca i hi va explorar totes les illes. Aquí hi va trobar els seus parents que descendien d'en Hlér el vell de l'illa de Hlésey, i després va prosseguir el seu viatge sense haver esbrinat res del parador de la seva germana. El seu germà en Nórr va esperar-se fins que les heiðar estiguessin cobertes de neu i fes de bon fer travessar-los amb esquís i llavors va sortir de Qüenlàndia i va vorejar la part interior del golf de Bòtnia, i així va arribar amb els seus homes allà on hi ha els homes que es diuen lapons, que és a la part del darrere de la Finnmǫrk. Els lapons intentaren barrar-los el pas i es va entaular una batalla entre ells. Però una força i una màgia tals acompanyaven en Nórr i els seus homes que el pànic s'emparà de llurs enemics quan sentiren llur crit de guerra i els veieren desembeinant i brandant llurs armes, i els lapons emprengueren la fuita. I d'aquí en Nórr [i els seus homes] prosseguiren llur via cap a l'oest cap a la serralada de Kilir i estigueren marxant molt de temps sense veure senyals de gent i per menjar caçaven bèsties salvatges i ocells i marxaren fins que arribaren al vessant de la serralada, al punt on els rius comencen a córrer cap a ponent. Llavors varen marxar en la mateixa direcció que els rius fins que arribaren a la mar. A llur davant s'estenia un gran fiord, [tan ample] com si fos un golf, amb grans contrades habitades i amples valls que s'endinsaven terres endins des del fiord. Aquí es trobaren al davant amb una gernació que immediatament entaulà batalla contra en Nórr i els seus homes però llur lluita va anar igual que la d'abans contra els lapons. Tota aquella gent o bé va caure a la batalla o bé fugiren perquè en Nórr i els seus homes s'escamparen per entre ells com males herbes que s'apoderen dels camps de conreu. [Després d'aquesta victòria] en Nórr va recórrer tot el fiord, el va sotmetre i es va fer rei de les contrades que hi havia a la part dreta del fiord. En Nórr va passar l'estiu allŕ fins que va nevar a les heiðar. Llavors va partir agafant el camí que pujava al llarg de la vall que s'estenia terres endins des de la part meridional del fiord que actualment s'anomena [fiord de] Þrándheimr (=Trondheim). Va fer que alguns dels seus homes es dirigissin cap al sud pel camí de la costa a través de la Mœri. Pel que fa a ell mateix, conqueria (sotmetia) les terres a les quals arribava. I després de creuar, marxant cap al sud, la serralada que hi ha al sud del cap (fons, extrem) de la vall, va continuar avançant cap al sud per les valls [que hi ha] fins que va atènyer un gran llac que ells anomenaren Mjǫrs. Allŕ es va tornar a dirigir cap a ponent a través de la serralada perquč l'ennovaren que els seus homes[, els que ell havia enviat cap al sud a través de la Mœri] havien sofert una desfeta davant un rei que es deia Sókni. I així ell i els seus homes varen arribar a la contrada que anomenaren Valdres. D'aquí baixaren fins a la mar on arribaren a un fiord estret i llarg que ara es diu [fiord de] Sogn. Aquí és on va tenir lloc la batalla entre ell i el rei Sókni. I fou una batalla aferrissada ja que en Sokni [i els seus homes] es mostraren immunes a llur mŕgia. En Nórr va avançar ardidament i ell i en Sókni intercanviaren cops d'espasa. En Sókni, i amb ell un bona part de les seves tropes, va caure en aquella batalla

þorra·matur <m. -matar, no comptable>:
m

þorra·þræll <m. -þræl, -þrælar>:
m

þorra·þröstur <m. -þrastar, -þrestir>:
tord golanegre (ocell Turdus atrogularis)

þorri¹ <m. þora, þorar>:
variant de þori ‘part major d'un tot’
Finnbogi stóð upp og gengu til sjóvar og var sem Bárður gat að mestur þorri var á land rekinn fjárins. Lét Bárður allt heim færa og svo að duga sem hann ætti sjálfur og var það stórmikið fé
Sunnlendingar riðu til Saurbæjar og var þorri liðsins undir Melrakkahóli og fóru þaðan á bæi sem þeim líkaði. Öngar urðu meðalferðir svo að það ætti stað. Voru þeir í Saurbæ nokkurar nætur og hurfu síðan suður aftur
Verður þessi hríð mjög skaðsöm í liði Kolbeins áður en hið snarpasta mannvalið Kolbeins kom þeim Þórði í opna skjöldu en þeir Þórður höfðu eydd aftan skip sín mjög og var allur þorri mannanna kominn fram um siglu. Og þá er kall kom á skip Þórðar að tveggja vegna væri að þeim sótt urðu þeir þá við hvorutveggja að sjá. Gekk þá Þórður aftur á skip sitt og svo gerðu nú margir hans menn. En Þórður hafði lítið deildarlið. Eggjar hann þá að þeir rækju af sér þá fyrst hina óþarflegu bakhjarla er þá voru búnir þeim til óhaglegra íhöggva. Bað Þórður þá þegar að þeir gengju upp á skip Hjalta. Varð þar lítil viðtaka áður uppgöngur tókust. Gekk sá maður fyrst upp er Aron hét og var sonur Halldórs Ragnheiðarsonar, þar næst Þórður sjálfur. Lagði Þórður til Hjalta í gegnum brynjuna og sjálfan hann og nisti hann svo dauðan út við borðinu. Ruddist það skip svo vandlega að nálega var hver maður drepinn eða fyrir borð rekinn. Varð og fám einum af sundi hólpið
En meðan Þórður hafði þetta að starfa þá höfðu Kolbeins menn komið stafnljám á skip hans og dregið það fram milli skipa sinna. Féllu þeir þar Ánn Áskelsson og Snorri Loftsson og Steinólfur Þorbjarnarson í stafni á skipi Þórðar og vildi engi þeirra flýja. Fjórði maður féll þar, Klemet, og særðu hann bæði Kolbeins menn og Þórðar menn. En allir aðrir flýðu á þau skip er næst lágu. Tókust þá hlaup mikil milli skipanna. En er Kolbeins menn gengu upp á skip Þórðar þá gerðist þeim ávinnt er næstir lágu. En í þenna tíma höfðu þeir Kolbeinn grön og Teitur Styrmisson og margir menn greiddar uppgöngur á skip Kolbeins unga. Og er til komu heimamenn Kolbeins þeir er hann sendi til af sínu skipi þá voru þeir Teitur og Kolbeinn bornir ofurliði og reknir fyrir borð og komust nauðulega aftur til sinna manna. Og var þá bardagi hinn ákafasti og komu Kolbeins menn stafnljám á skip Teits og drógu fram á millum sinna skipa. Og í þeirri hríð voru særðir þeir Teitur og Ásgrímur baulufótur og allur þorri manna á því skipi flýði. Hljóp Teitur þá á skip Kolbeins Dufgussonar. Varð það svo hlaðið og þröngt að inn féll um háreiðarnar og söxin. Hljóp þá meginþorri á skip Sanda-Bárðar

frá jafndægri er haust, til þess er sól sezt í eykðarstað. Þá er vetr til jafndægris. Þá er vár til fardaga. Þá er sumar til jafndægris. Haustmánuðr heitir inn næsti fyrir vetr, fyrstr í vetri heitir gormánuðr, þá er frermánuðr, þá er hrútmánuðr, þá er þorri, þá gói, þá einmánuðr, þá gaukmánuðr ok sáðtíð, þá eggtíð ok stekktíð, þá er sólmánuðr ok selmánuðr, þá eru heyannir, þá er kornskurðarmánuðr
Nú líður sumar og kemur vetur og er snemma nauðamikill norður um Hlíðina en viðbúningur lítill. Fellur mönnum þungt. Fer svo fram um jól. Og er þorri kemur þá ekur hart að mönnum og eru margir þá upp tefldir

þorrið:
supí de → þverra “disminuir, decréixer, minvar”

Þorska·fjörður <m. -fjarðar, no comptable>:
[fiord m de] Þorskafjörður m

þorska·gin <n. -gins, -gin>:
llinària f (planta Linaria maroccana)

þorska·lifur <f. -lifrar, -lifrar>:
fetge m de bacallà

þorska·lýsi <n. -lýsis, no comptable>:
oli m de [fetge de] bacallà

þorska·net <n. -nets, -net. Gen. pl.: -neta; dat.pl.: -netum>:
art f (o: xarxa f) de pescar bacallà

þorska·stríð <n. -stríðs, no comptable>:
<HISTGuerra f del Bacallà

þorska·ætt <f. -ættar, no comptable>:
[família f dels] gàdids m.pl

þorsk·eldi <n. -eldis, no comptable>:
f

Þorsk·firðingur <m. -firðings, -firðingar>:
torscafiordès m, torscafiordesa f, habitant m & f del fiord de Þorskafjörður

þorsk·firskur, -firsk, -firskt <adj.>:
torscafiordès -esa f, del fiord de Þorskafjörður

þorsk·fiskur <m. -fisks, -fiskar>:
 

þorsk·haus <m. -hauss, -hausar>:
1. <GENcap m de bacallà
2. <FIGtros m d'ase, imbecil m, imbècil m (cast.), cap m de fava (Mall.

þorsk·seiði <n. -seiðis, -seiði>:
aleví m de bacallà

þorsk·ufsi <m. -ufsa, -ufsar>:
[peix] carboner m (peix Pollachius virens syn. Gadus carbonarius syn. Gadus colinus)

þorskur <m. þorsks, þorskar>:
1. <GENbacallà m (fl./pl.: bacallàs) (peix Gadus morhua, tant el fresc com el salat)
♦ lemja e-n eins og harðan þorsk: <LOC FIGdonar un bon feix de llenya a algú, atonyinar algú, posar algú com un pop, donar una bona tupada a algú (Mall.
2. <FIGimbecil m, imbècil m (cast.), cap m de fava (Mall.), [tros m de] colló m (Mall.), pardal m (Mall.), paretjal m (Mall.

þorsk·veiði <f. -veiði (o: -veiðar), -veiðar. Empr. hab. en pl.>:
pesca f del bacallà

þorsta- <prefixoide>:
<MEDdipso-

Þor·steinn <m. -steins, no comptable>:
Þorsteinn m, Torstein m (andrònim)

þorsti <m. þorsta, no comptable>:
set f
♦ deyja úr þorsta: <LOC GEN & FIG
♦ slökkva þorstann: 
♦ svala þorstanum: 

Þor·valdur <m. -valdar (o: -valds), no comptable>:
Þorvaldur m, Torvald m (andrònim)

Þor·varður <m. -varðar (o: -varðs), no comptable>:
Þorvarður m, Torvard m (andrònim)

þota <f. þotu, þotur. Gen. pl.: þota o: þotna>:
avió m de reacció, reactor m

þotið:
supí de → þjóta “xiular (el vent)”

þotu·eldsneyti <n. -eldsneytis, -eldsneyti>:
combustible m d'avió de reacció, combustible m de reactor

þotu·slen <n. -slens, no comptable>:
jetlag m (flugþreyta)

þó <adv.>: tanmateix, emperò
	en þó...: però tanmateix...
	og þó...: i tanmateix...

þóf <n. þófs, no comptable>:
 
♦ það gekk í mesta þófi: <LOC FIG

þófara·mylna <f. -mylnu, -mylnur. Gen. pl.: -mylna>:
molí m de draps, molí draper, batan m

þófari <m. þófara, þófarar>:
(sá sem þæfirmoliner m de draps, bataner m, molinera f de draps, batanera f (qui treballa en el batan)

þófari* <m. þófara, þófarar>:
escarabat m de nit, escarabat bataner (cast., ekki ritm./no lit.), escarabat m de Sant Joan (Mall.), escarabat blanc (Mall.), borino m des pi (Mall.), escarabat notxer (Mall.), escarabat m de pinar (Men.(insecte Polyphylla fullo)

þófi <m. þófa, þófar>:
feltre m

þóf·mylna <f. -mylnu, -mylnur. Gen. pl.: -mylna>:
molí m de draps, molí draper, batan m

þóf·staður <m. -staðar, -staðir>:
molí m de draps, molí draper, batan m

þófta <f. þóftu, þóftur>:
trast m (Bal.(banc de remer)

þókn·anlegur, -anleg, -anlegt <adj.>:
m, f

þóknast <þóknast ~ þóknumst | þóknaðist ~ þóknuðumst | þóknaste-m>:
1. (líka, hafa gaman af e-uagradar a algú (plaure a algú)
♦ e-m þóknast e-ð vel: <LOCa algú li agrada una cosa
♦ honum þóknaðist að <+ inf.><LOCli va venir de gust <+ inf.
◊ mér þóknaðist að gera það: m'ha vingut de gust fer-ho
◊ í Efraím er rétturinn ofríki borinn og fótum troðinn, því að honum þóknaðist (hōˈʔīl, הוֹאִיל) að elta (hāˈlak ... ʔaˈħar, הָלַךְ ... אַחַר) fánýt goð (? ˈt͡sāu̯, צָו)a Efraïm el dret hi és sotmès a tirania i conculcat amb els peus, car li ha vingut de gust seguir els déus fútils (error d'un corrector per boð ‘precepte, ordre, manament’?)
♦ hvað þóknast yður?: <LOCquè us ve de gust? què voleu? què desitgeu?
♦ eins og þér þóknast: <LOCcom et vingui de gust, com millor et sembli
♦ sem yður þóknast: <LOCcom us vingui més de gust
♦ þóknaðist hvárt ǫðru vel: <LOC s'agradaven l'un a l'altre
2. (geðjast, veita ánægjucomplaure a algú (satisfer els desigs d'algú)
◊ það var gert til að þókna honum: s'ha fet per tenir-la contenta
◊ ég gerði það til að þóknast þér: ho he fet per complaure't

þóknun <f. þóknunar, þóknanir>:
1. (e-ð sem e-m geðjast velgrat m, gust m, plaer m (complaença)
♦ hafa þóknun á e-u: tenir plaer o gust en una cosa
◊ svo fer þeim sem eru þóttafullir (ˈkēsɛl ˈlā-mō, כֵּסֶל לָמוֹ?), og þeim sem fylgja þeim og hafa þóknun (ʝirˈt͡sū, יִרְצוּ) á tali þeirra. [Sela] (ˈsɛlāh, סֶלָה): així s'esdevé als qui són orgullosos, i als qui els segueixen i que troben gust en llurs discursos. Sela, pausa
2. (laungratificació f (remuneració)

þóknunar·lyf <n. -lyfs, -lyf. Gen. pl.: -lyfja; dat.pl.: -lyfjum>:
placebo m

þóleiít·basalt <n. -basalts, -basölt>: <GEOL> basalt toleiític

þó·nokkur, -nokkur, -nokkurt (adj.) ~ nokkuð (pron.) <adj. & pron.>:
un [bon] munt de, força molts -es

Þór <m. Þórs, no comptable>:
<MITOLÞórr m, Tor m, el déu del tro de la mitologia norrena. També conegut com a Öku-Þór

Þóra <f. Þóru, no comptable>:
Þóra f, Tora f (ginecònim)

Þór·arinn <m. -arins, no comptable>:
Þórarinn m, Tórarin m (andrònim)

Þór·arna <f. -örnu, no comptable>:
Þórarna f, Torarna f (ginecònim)

Þór·bergur <m. -bergs, no comptable>:
Þórbergur m, Torberg m (andrònim)

Þór·dís <f. -dísar, no comptable>:
Þórdís f, Tordis f, Tordisa f (ginecònim)

Þórður <m. Þórðar, no comptable>:
Þórður m, Tord m (andrònim)

Þór·halla <f. -höllu, no comptable>:
Þórhalla f, Torhal·la f (ginecònim)

Þór·hallur <m. -halls, no comptable>:
Þórhallur m, Tórhal m (andrònim)

Þór·hildur <f. -hildar, no comptable>:
Þórhildur f, Torhilda f (ginecònim)

Þórir <m. Þóris, no comptable>:
Þórir m, Tori m (andrònim)

þórín <n. þóríns, no comptable>:
tori m (metall pesant Th)

Þór·oddur <m. -odds, no comptable>:
Þóroddur m, Torod m (andrònim)

þórs·eðla <f. -eðlu, -eðlur. Gen. pl.: -eðla>:
brontosaure m

þórs·hani <m. -hana, -hanar>:
escuraflascons becgròs (ocell Phalaropus fulicarius)

þórs·hjálmur <m. -hjálms, -hjálmar>:
tora blanca (planta Aconitum lycoctonum)

Þórs·höfn <f. -hafnar, no comptable>:
Tórshavn m

Þórunn <f. Þórunnar, no comptable>:
Þórunn f, Tórun f, Torunna f (ginecònim)

þóst:
supí de → þykjast “semblar, creure”

þótt:
supí de → þykja “semblar, paréixer”

þótt: 1. encara que
	2. enda þótt <+subj.>: per més que <+subj.>

þótta·fullur, -full, -fullt <adj.>:
1. (drembinnaltiu -iva, ple -ena d'urc (arrogant, superb, vanagloriós)
2. (stolturorgullós -osa (legítimament satisfet de les pròpies obres etc.)

þótta·legur, -leg, -legt <adj.>:
que té un posat altiu

þótti <m. þótta, no comptable>:
1. (hugur, skoðunopinió f (manera de pensar, parer)
2. (hrokiurc m (supèrbia, arrogància, altivesa)
3. (stoltorgull m (sentiment legítim davant les pròpies obres etc.)
4. (óbeitmalcontentament m (disgust, animositat, aversió)
<5. (reiði, heiftcòlera f (ira, fúria)
◊ engi þótti né ofrkapp: ni fúria ni ferotgia

þótti:
1ª i 3ª pers. sg. pret. ind. de → þykja “semblar, paréixer”

þramm <n. þramms, no comptable>:
f

þramma <þramma ~ þrömmum | þrammaði ~ þrömmuðum | þrammað>:
1. <GENcaminar lentament, feixugament
2. <á ~ í e-ð>: anar a... caminant xino-xano
◊ í gær þrömmuðum við mastersnemarnir á veitingastað hér í borginni: ahir els estudiants del màster vam anar xino-xano a un restaurant d'aquí, de la ciutat

þras <n. þrass, pl. no hab.>:
1. (þjarkbaralla m [verbal], enganxada f (discussió forta, altercació, escridassada)
◊ af þessu fæðist öfund, deilur, lastmæli, vondar hugsanir, þjark og þras hugspilltra manna: d'això en neix l'enveja, les baralles, les crítiques injurioses, les males sospites, les disputes i bregues de gent que tenen l'enteniment malmès
♦ → konuþras “baralla [verbal] amb la dona”
2. (hávaðixivarri m (gresca, gatzara, enrenou)

þrasa¹ <þrasa ~ þrösum | þrasaði ~ þrösuðum | þrasað[um e-ð] við e-n>:
1. (þjarka, þrefa, þráttabarallar-se (tenir una baralla, una enganxada, una altercació)
♦ þrasa (o: rífast) við e-n upp í hástert: <LOC FIGbarallar-se amb algú amb uns crits que arriben fins al cel
2. (hafa háttfer xivarri (fer escandalera, fer gatzara, fer enrenou)

þrasa² <þrasa ~ þrösum | þrasaði ~ þrösuðum | þrasaðe-u í sig>:
 

< þrasa³ <þrasi ~ þrösum | þrasti ~ þröstum | þrasað>:
1. (hafa háttfer escandalera (moure soroll, moure esvalot, fer renou)
Loki kvað: ‘Iarðar burr ǀ er hér nú inn kominn; ǁ hví þrasir þú svá, Þórr? ǁ enn þá þorir þú ekki, ǀ er þú skalt við úlfinn vega, ǁ ok svelgr hann allan Sigfǫður’: En Loki va dir: ‘El fill de la Jǫrð acaba d'entrar aquí. Per què fas aquesta escandalera, Tor? I quan hauràs de lluitar amb el llop, no gosaràs fer res i ell engolirà sencer en Sigfaðir’
2. (æða fram, fara hratt, þjótaanar rabent (anar esperitat, corrents)
3. <(fnæsaesbufegar (bleixar)

Þrasar <m. Þrasars, no comptable>:
<MITOLÞrasarr m, Tràsarr m, ‘el qui avança impetuosament o rabent’, un dels noms del déu Odin

þras·fenginn, -fengin, -fengið <adj.>:
variant de þras·gjarn, -gjörn, -gjarnt ‘cerca-raons, baralladís -issa’

þras·gjarn, -gjörn, -gjarnt <adj.>:
(þrætugjarnbarallós -osa (bregós, cerca-raons, altercatiu)
Betri er dvöl í horni á húsţaki en sambúđ viđ ţrasgjarna konu
Betra er ađ búa í eyđimörk en međ ţrasgjarnri og geđillri konu
Ţrátta eigi viđ ţrasgjarnan mann, bćt ekki brenni á bál hans

Þrasi <m. Þrasa, no comptable>:
Þrasi m, Trasi m, Trasó m (andrònim)

Þrasir <m. Þrasis, no comptable>:
<MITOLÞrasir m, Tràsir m, nom d'un nan de la mitologia norrena
♦ → Dólgþrasir “nom d'un nan de la mitologia norrena”
♦ → Lífþrasir “nom de l'home supervivent del ragnaroc, i nou primer home després de la cosmempresi, company de la Líf: el qui brega per Líf o el qui cobeja Líf”
♦ → Mögþrasir “nom d'un ètun de la mitologia norrena”
♦ → ærþrasir “cobejador (?) ardent, Jónsson 664b: lidenskabelig elsker, hæftig kræver”
œrþrasir Hrímnis drósar ‘el furient cobejador de la dona d'en Hrímnir = el furient cobejador de l'ètuna’

Þras·laug <f. -laugar, no comptable>:
Þraslaug f, Traslaug f (ginecònim)

þrastar:
gen. sg. de → þröstur “tord”

þrasta·ætt <f. -ættar, no comptable>:
[família f dels] túrdids m.pl

þrauk <n. þrauks, pl. no hab.>:
f

þrauka <þrauka ~ þraukum | þraukaði ~ þraukuðum | þraukað>:
 
♦ þrauka e-ð:  
♦ þrauka e-ð af:  

þraut <f. þrautar, þrautir>:
1. <GENtreballs m.pl, fatics m.pl, patiment m
◊ mikla mun ég gjöra þjáningu (ʕitstsəβō'nēχ, עִצְּבוֹנֵךְ [~ ʕitstsā'βōn, עִצָּבוֹן]þína, er þú verður barnshafandi. Með þraut ('ʕεtsεβ, עֶצֶב; → erfiðiskalt þú börn fæða: engrandiré el teu sofriment quan estiguis embarassada i infantaràs amb treballs (la traducció catalana de la Bíblia de Montserrat fa: et multiplicaré els dolors i els embarassos; tindràs els fills amb dolor; la de la Bíblia interconfessional: et faré patir les grans fatigues de l'embaràs i donaràs a llum enmig de dolors)
◊ þegar Drottinn veitir þér hvíld af þrautum (ʕātsbə'χā, עָצְבְּךָ) þínum og ónæði (rāg'zεχā, רָגְזֶךָ [~ 'rogεz, רֹגֶז]) og af hinni hörðu ánauð (ʕăβo'δāh, עֲבֹדָה), sem á þig var lögð: quan el senyor et doni repòs dels teus fatics i dels teus neguits i de la dura servitud a què et van sotmetre (la traducció catalana de la Bíblia de Montserrat fa: el dia que Jahvè t'haurà donat repòs, després de les teves penes, dels teus turments i de la dura servitud a què fores sotmès; la de la Bíblia interconfessional: el dia que el Senyor et farà reposar després de tants sofriments i angúnies, després del dur esclavatge a què has estat sotmès)
♦ berjast til þrautar: <LOCcombatre aferrissadament, lluitar fins al final, lluitar fins a l'últim alè
♦ reyna e-ð til þrautar: <LOCintentar una cosa fins al final
2. (erfiðigran[s] esforç[os] m[.pl] (fatiga, esdernecs, penes)
3. (erfitt viðfangsefniprova f [difícil] (tasca difícil que cal escometre o superar)
◊ “Ástríkur og þrautirnar tólf” eftir Alberto Uderzo og René Goscinny: “Àsterix i les dotze proves” d'Alberto Uderzo i René Goscinny
♦ þrautir Herkúlesar: <MITOLels treballs d'Hèrcules
♦ það er nú þrautin þyngri: <LOC FIGaixò és un os dur de rosegar
♦ það gæti reynst þrautin þyngri: <LOC FIGpodria resultar força ardu
4. (dægradvöl: gestaþraut, raðþrauttrencaclosques m (tipus de passatemps consistent en peces que cal ajuntar & endevinalla o problema difícil)
♦ kínversk þraut: tangram m, trencaclosques xinès
5. þrautir <f.pl þrauta>: (verkir, sársaukipatiment m (sofriment, dolor)
◊ þeir skelfast, harmkvæli (tsī'rīm, צִירִיםog þrautir (ḥăβā'līm, חֲבָלִים; → hviður; → hríðirgagntaka þá, þeir hafa hríðir eins og jóðsjúk kona: s'esglairan, els agafaran espasmes i dolors i tindran dolors de part com una dona que va de part
♦ létta þrautir e-s: <LOCalleujar el dolor d'algú

þraut:
1ª i 3ª pers. sg. del pretèrit ind. de þrjóta “acabar-se, cessar”

þrauta·laus, -laus, -laust <adj.>:
 
♦ það gekk ekki alveg þrautalaust:  

þrauta·lausn <f. -lausnar, -lausnir>:
f

þrauta·lending <f. -lendingar, -lendingar>:
f

þraut·góður, -góð, -gott <adj.>:
 

þraut·seigja <f. -seigju, no comptable>:
1. (þrálætitenacitat f (persistència)
2. (staðfesta, úthaldperseverança f (constància)

þraut·seigur, -seig, -seigt <adj.>:
 

þrá <f. þrár, þrár>:
 

þrá <n. þrás, no comptable>:
f
♦ gera e-ð í þrá við e-n: <LOC FIG 

þrá:
nom. sg. f. & nom. ~ ac. pl. n. de → þrár, þrá, þrátt “obstinat -ada; ranci -ància (llard)”

þrá <þrái ~ þráum | þráði ~ þráðum | þráðe-ð>:
delir-se per una cosa, sospirar per una cosa (desitjar ardentment una cosa)
Og hann sagði við þá: „Hjartanlega hef ég þráð að neyta þessarar páskamáltíðar með yður áður en ég líð
En ég, bræður og systur, sem um stundarsakir hef verið skilinn frá ykkur að líkamanum til en ekki huganum, hef þráð ykkur mjög og gert mér allt far um að fá að sjá ykkur aftur

þrá- <prefixoide>:
 

Þráinn <m. Þráins, no comptable>:
<MITOLÞráinn m, Tràin m, nom d'un nan de la mitologia norrena

þráast <þráast ~ þráumst | þráaðist ~ þráuðumst | þráast>:
 

þráavarnar·efni <n. -efnis, -efni>: antioxidant m

þráa·vörn <f. -varnar, -varnir>: antioxidant m

þrá·beiðni <f. -beiðni, no comptable>:
f

þrá·biðja <-bið ~ -biðum | -bað ~ -báðum | -beðiðe-n um e-ð>:
 

þrá·bæna <-bæni ~ -bænum | -bændi ~ -bændum | -bænte-n um e-ð>:
 

þrá·bænir <f.pl -bæna>:
f

þráðar·spotti <m. -spotta, -spottar>:
 

þráða·sævesla <f. -sæveslu, pl. no hab.>:
motel·la àrtica de tres barbellons (peix Gaidropsarus ensis syn. Onogadus ensis syn. Motella ensis)

þráð·beinn, -bein, -beint <adj.>:
 
♦ standa þráðbeinn:  

þráð·laga <adj. inv.>:
filiforme

þráð·laukur <m. -lauks, -laukar>:
all linear, all tibat, all dreçat, all dret, all rígid (planta Allium lineare syn. Allium strictum)

þráð·laus, -laus, -laust <adj.>:
 
♦ þráðlaus fjarskiptakerfi:  
♦ þráðlaus kerfi:  
♦ þráðlaust net:  

þráð·list <f. -listar, no comptable>:
 

þráð·ormur <m. -orms, -ormar>:
nematode m

þráður <m. þráðar, þræðir>:
<GEN & FIGfil m
♦ hafa alla þræði í hendi sér: <LOC FIGtenir tots els fils a la mà, tenir la situació ben controlada, tenir les regnes [ben agafades]
♦ halda þræðinum [í e-u]: <LOC FIG#1. (halda samhenginu í e-uatenir-se a la temàtica d'una cosa#2. (ná að fylgjast með e-u, skilja e-ðseguir el fil [del discurs]
♦ hanga á þræði: <LOC FIGpenjar d'un fil
♦ hnýta saman lausa þræði: <LOC FIGlligar els caps sòlts d'una cosa, enllestir una cosa
♦ leika á þræði: <LOC FIGtremolar
♦ leika fyrir e-m sem á þræði: <LOC FIGestar [com] en suspens
◊ líf þitt mun leika fyrir þér sem á þræði, og þú munt hræddur vera nótt og dag og aldrei vera ugglaus um líf þitt: la teva vida estarà en suspens davant teu, estaràs ple de terror nit i dia, i no et sentiràs segur de la teva vida
◊ þrátt fyrir allt þetta: malgrat tot això
♦ missa þráðinn: <LOC FIGperdre el fil
♦ ná þræðinum: <LOC FIGcaptar el fil [del discurs], entendre de què va una cosa
♦ rauður þráður: <LOC FIGfil conductor (de conversa, pel·lícula, obra literària etc.)
♦ ganga eins og rauður þráður [í] gegnum e-ð: travessar una cosa com un fil conductor, ésser el fil conductor que recorre una cosa
♦ slá á þráðinn [til e-s]: <LOC FIGfer una telefonada [a algú], fer un cop de telèfon [a algú]
♦ taka upp þráðinn [að nýju], taka [aftur] upp þráðinn: <LOC FIG[tornar a] reprendre el fil [del discurs]
♦ tapa þræðinum: <LOC FIGperdre el fil [del discurs]
♦ vera eins og (o: sem) hengdur ~ hengd ~ hengt (o: festur, fest, fest) upp á þráð: <LOC FIGtenir els nervis a flor de pell, estar tens -a com una corda de violí
♦ vera ekki þurr þráður á e-m: <LOC FIGanar amb la roba tota xopa, quedar tot xop -a
♦ [að] öðrum þræði: <LOC FIGen part, parcialment

þrá·faldlega <adv.>:
 

þrá·faldlegur, -faldleg, -faldlegt <adj.>:
 

þrá·hyggja <f. -hyggju, -hyggjur>:
obsessió f (dèria)

þrái <m. þráa, no comptable>:
f

þrá·kálfur <m. -kálfs, -kálfar>:
 

þrá·kelkinn, -kelkin, -kelkið <adj.>:
(þrjóskurobstinat -ada, caparrut -uda

þrá·kelkni <f. -kelkni, no comptable>:
f

þrá·látur, -lát, -látt <adj.>:
 

þrá·lyndi <n. -lyndis, no comptable>:
f

þrá·mæli <n. -mælis, -mæli>:
1. <MEDcatafàsia f
2. (það að vera þrámáll, þrályndi, þrálætiporfídia f (o: contumàcia; o: entestament) (obstinació, qualitat de perseverant i obstinat)
sæll er hverr síðan, ǀ er slíkt getr fœða ǁ ióð at afreki, ǀ sems ól Giúki; ǁ lifa mun þat eptir ǀ á landi hverio, ǁ þeira þrámæli, ǀ hvargi er þióð heyrir: benaurat el qui d'aleshores ençà hagi pogut engendrar un tal plançó[, obrador] de proeses, com el que engendrà en Gjúki. Això -llur porfídia- perviurà a tots els països on la gent en tingui notícia
(vocabulari: #1. sæll...: Cf. Gering-Sijmons III,b (1931), pàg. 410: 99¹. sǽll — síþan ‘glücklich wird in zukunft jeder genannt werden’. slíkt ist doch wohl (schon wegen þeira z.4) mit Finnur Jónsson (dem sich auch Neckel angeschlossen hat) in slík zu ändern. Die Atlamǫ́l sind ja auch keineswegs eine aristie der Guþrún allein, sondern der Gjúkungar insgesamt.— slík jóþ at afreke gehört zusammen: ‘kinder von solcher heldenkraft’ [s. aber die fußnote des textbandes].; #2. þrámæli: Cf. Gering-Sijmons III,b (1931), pàg. 410: þat gehört zu þrámǽli z.4; beispiele für die trennung des demonstrativs von dem zugehögen nomen s. Wörterb. 841³⁷fg. [Nach der rhythmik unseres liedes muß þeira þrámǽli als apposition zu þat gefaßt, also nach hverjo komma gesetzt werden (vgl. Neckel, Beitr. z. Eddaforsch. s. 119fg.).] 99⁴þrámǽli, ἅπ. λεγ. [Blöndal II, 981]; der dichter hat gewiß das unerschrockene benehmen der überwundenen und gefangenen brüder im auge (str. 56.60–62).; Cf. en ultra Gering 1903, col. 1212: *þrá-mǽle, n. trotzrede; hartnäckigkeit: sg. nom. lifa mon þat epter á lande hverjo þeira (Gjúkunga) þrámǽle, hvarges þjóþ heyrer Am 99⁴; en Kuhn 1968³, pàg. 242, per la seva banda, interpreta el mot com a trotzrede, wortstreit (Am. 105). Personalment, més que unes paraules de desafiament o despit (Trotzreden) hi veig un substantiu abstracte deadjectival (þrámállobstinatþrámæliobstinació), en referència a l'obstinada determinació dels dos germans que els acaba costant la vida i tradueixo en conseqüència. L'ús del pronom þeira - llur referit [aparentment] al singular jóð ‘nodrissó, infant nounat; <FIG> plançó’ fa pensar que aquest mot jóð aquí s'ha d'entendre com a un singulare tantum o un col·lectiu (fillada, conjunt de fills)Altrament, cal acceptar la proposta d'esmena d'en Finnur Jónsson esmentada pel Gering i en Sijmons. El contrast entre el singular dels primers versos i el plural dels darrers versos és força groller. Al meu entendre, tampoc no resta clar si el þeira - llur es refereix només al Gunnarr i al Hǫgni o bé als tres germans, en Gunnarr, en Hǫgni i la Guðrún)

þrána <þrána ~ þránum | þránaði ~ þránuðum | þránað>:
 

þránaður, þránuð, þránað <adj.>:
 

Þránd·heimur <m. -heims, no comptable>:
Trondheim m

Þrándur <m. Þrándar, Þrándar (o: Þrændir)>:
trondheimès m, trondheimesa f (þrænskur)

þrándur <m. þrándar, no comptable>:
  m
♦ vera e-m þrándur í götu: <LOC FIG

þrár, þrá, þrátt <adj.>:
1. <GENobstinat -ada
2. (feitiranci -ància (llard)

þrá·sinnis <adv.>:
  m

þrá·skák <f. -skákar, -skákir>:
<ESCACSescac perpetu (o: continu)

þrá·spyrja <-spyr ~ -spyrjum | -spurði ~ -spurðum | -spurte-n að e-u>:
 

þrátt <adv.>:
1. (iðulega) freqüentment (sovint, reiteradament)
2. Preposició i conjunció concessiva:
♦ þrátt fyrir e-ð: <prep.> malgrat
◊ þrátt fyrir allt þetta: malgrat tot això
♦ þrátt fyrir að: <conj.> malgrat que

þrátta <þrátta ~ þráttum | þráttaði ~ þráttuðum | þráttað>:
 
♦ þrátta við e-n:  

þráttar·hyggja <f. -hyggju, pl. no hab.>:
dialèctica f
♦ hegelsk söguleg þráttarhyggja: la dialèctica històrica hegeliana

þrátt·nefndur, -nefnd, -nefnt <adj.>:
 

þref <n. þrefs, þref>:
1. (þrasraons f.pl, disputa f, estira-i-arronsa m (discòrdia verbal)
2. (um verðregateig m (estira-i-amolla pel preu d'una cosa)

þrefa <þrefa ~ þrefum | þrefaði ~ þrefuðum | þrefað>:
 

þre·falda <-falda ~ -földum | -faldaði ~ -földuðum | -faldaðe-ð>:
 

þre·faldur, -föld, -falt <adj.>:
triple

þreif:
1ª i 3ª pers. sg. pret. ind. de → þrífa “agafar”

þreifa <þreifa ~ þreifum | þreifaði ~ þreifuðum | þreifaðá e-u>:
palpar una cosa
♦ þreifa fyrir sér með e-u: avançar palpant el davant amb una cosa (p.e., un cec amb el seu bastó)
♦ þreifa fyrir sér um e-ð: <LOC FIGtemptejar [les possibilitats d']una cosa, temptejar el terreny per a una cosa, sondejar [les possibilitats d']una cosa, sondejar el terreny pel que fa a una cosa
♦ þreifa sig áfram [í myrkrinu]: anar a les palpentes [en la foscor], avançar palpant [en la foscor]

þreifandi, þreifandi, þreifandi <adj.>:
palpant
♦ þreifandi myrkur: fosc -a com la gola d'un llop, tan fosc -a que hom ha d'anar-hi a les palpentes
♦ hvert í þreifandi!: que diantre!

þreif·anlegur, -anleg, -anlegt <adj.>:
palpable

þreifing <f. þreifingar, þreifingar>:
1. (snertingpalpament f (tocament)
2. þreifingar <f.pl þreifinga>: (könnunsondeigs m.pl, tempteigs m.pl (avenços lents, primeres aproximacions)
♦ vera með þreifingar: <LOC FIGtemptejar les possibilitats, sondejar les possibilitats, sondejar el terreny
♦ vera með þreifingar um að <+ inf.>sondejar el terreny de cara a <+ inf.>

þreifi·skyn <n. -skyns, no comptable>:
 

þrek <n. -þreks, no comptable>:
 
það er sagt að sauðamaður Hrafns hafði gengið að fé um daginn. Hann getur að líta hvar þeir eru í skóginum. Hann hleypur heim sem skjótast og segir Hrafni að Atli mun nú hafa nytjar af skóginum "slíkar sem honum sýnist. Höggva þeir þar sem bestur er skógurinn og er það að vonum að ekki hafir þú þrek við jarlbornum mönnum"

Þorgils segir: "Svo vill vera son minn því að eigi hæfir oss annað svo mjög sem áður erum vér þrekaðir"

þrekinn, þrekin, þrekið <adj.>:
robust -a, corpulent -a
◊ þú gafst mér aldrei neitt, en tókst frá mér það litla sem eftir var, og nú er ég orðin svo þrekin og óhugguleg að ég þekki mig ekki einusinni sjálf: mai no em vares regalar res, sinó que fins i tot em vares prendre les poques coses que m'havien quedat, i ara he tornat tan grassa i basardosa que ni jo em reconec a mi mateixa
◊ hann er t.d. mjög hrifinn af konum með stóra rassa og þrekin læri: a ell, p.e., li van molt les dones amb grans culs i cuixes gruixudes

Um vorið voru menn kvaddir af Ásgrími til skipsdráttar og kom fjöldi manns. Pyttar voru um sandana víða og voru fullir með vatni þó að fjara væri. Ásgrímur tók á festum í fremra lagi og voru þar mest konur hjá honum. Hann var í litklæðum. Tóku nú fast á. Maður reið á landinu fyrir ofan, mikill vexti og hafði bolöxi í hendi. Hann horfir á skipdráttinn. Ásgrímur eggjar nú fast að menn herði sig vel. Og er Þorgils var kominn að flæðarpyttinum sá hann að Ásgrímur hélt á strenginum. Hleypur hann þá til og höggur strenginn og verður afturhlaupið hart og hrapar Ásgrímur í pyttinn og konurnar á hann ofan. Urðu öll klæðin Ásgríms vot og þrekkótt og svo hann sjálfur. Þetta þykir honum mikil svívirðing ger til sín. Verður nú vís hver gert hefir og kvað þá Þorgils varla mega við svo búið skilja

þrekkur <m. þrekks, no comptable>:
 

þrek·laus, -laus, -laust <adj.>:
 

þrek·leysi <m. -leysis, no comptable>:
 

þrek·lítill, -lítil, -lítið <adj.>:
 

þrek·mikill, -mikil, -mikið <adj.>:
 

þrek·raun <f. -raunar, -raunir>:
 

þrek·vaxinn, -vaxin, -vaxið <adj.>:
robust -a, corpulent -a

þrek·virki <n. -virkis, -virki. Gen. pl.: -virkja; dat.pl.: -virkjum>:
proesa f

þrem:
dat. m. / f. / n. de → þrír, þrjár, þrjú “tres”

þremenningar·samband <n. -sambands, -sambönd>: triümvirat m

þre·menningur <m. -mennings, -menningar>:
 

þremill <m. þremils, no comptable>:
 

þremur:
dat. m. / f. / n. de → þrír, þrjár, þrjú “tres”

þrenging <f. þrengingar, þrengingar>:
1. (það að þrengjaestrenyiment m (estreta, acte o acció d'estrènyer)
2. (mótlæti, harmuraflicció f (tribulació, gran pena)
◊ af mikilli þrengingu og hjartans trega skrifaði ég yður með mörgum tárum: amb gran aflicció i amb el cor ple de dolor us vaig escriure enmig de moltes de llàgrimes
◊ á þriðja ári Kýrusar Persakonungs fékk Daníel, sem kallaður var Beltsasar, opinberun, og opinberunin er sönn og boðar miklar þrengingar. Og hann gaf gætur að opinberuninni og hugði að sýninni: L'any tercer de Cir, rei de Pèrsia, Daniel, a qui deien Baltasar, tingué una revelació i la revelació era veritat i presagiava grans tribulacions. Parà esment a la revelació, estigué atent a la visió

þrenginga·tíð <f. -tíðar, no comptable>:
 

þrenginga·tímar <m.pl -tíma>:
 

þrengja <þrengi ~ þrengjum | þrengdi ~ þrengdum | þrengt>:
 
♦ þrengja að e-m:  
♦ það þrengir að e-m:  
♦ þrengja e-m til e-s:  
♦ þrengja e-u saman:  
♦ þrengja e-u upp á e-n:  
♦ kreppan þrengdi hag bænda:  

þrengjast <þrengist ~ þrengjumst | þrengdist ~ þrengdumst | þrengst>:
 

þrengri, þrengri, þrengra: comparatiu de → þröngur “estret”

þrengsli <n.pl -þrengsla>:
m

þrenna <f. þrennu, þrennur. Gen. pl.: þrenna>:
 f

þrenning <f. þrenningar, no comptable>: <RELIG> trinitat f
	hátíð hinnar Alhelgu (o: Alheilögu) þrenningar: festa de la Santíssima Trinitat

þrenningar·fjóla <f. -fjólu, -fjólur. Gen. pl.: -fjólna o: -fjóla>:
pensament m [de camp] (planta Viola tricolor)

þrenningar·gras <n. -grass, -grös>:
pensament m [de camp] (planta Viola tricolor)

þrennur, þrenn, þrennt: triple
	þrenns konar: de tres menes, de tres castes (Mall.)

þrep <n. þreps, þrep>:
m

þrep·skjöldur <m. -skjaldar, -skildir>:
llindar m, marxapeu m, portal m

þresking <f. þreskingar, no comptable>:
 

þreski·sáld <n. -sálds, -sáld>:
erer m

þreski·sleði <m. -sleða, -sleðar>:
trill m, rodet m [de batre], batedor m, carretó m de batre
◊ neðan á honum eru oddhvöss brot, hann markar för í aurinn sem för eftir þreskisleða: a la part del dessota hi ha bocins [de test] aguts, deixa ginyes en el fang iguals que les ginyes que deixa un trill

þreski·vél <f. -vélar, -vélar>:
f

þreskja <þreski ~ þreskjum | þreskti ~ þresktum | þreskte-ð>:
 

þresti:
dat. sg. & ac. pl. de → þröstur “tord”

þrestir:
nom. pl. de → þröstur “tord”

þrettán <adj. num.>: tretze (13)

Þrettánda·nótt <f. -nætur, -nætur>:
<FOLCL á Spáninit f de Reis (nit de 5 a 6 de gener)
♦ Vitringarnir þrír <...> koma einnig með tréstiga sem þeir nota til að klifra upp veggi húsanna á þrettándanóttinni: els tres Reis Mags d'Orient <...> també arriben amb escales de fusta que utilitzen per enfilar-se per les parets de les cases la nit de Reis

Þrettándi <m. Þrettánda, no comptable>:
<RELIGepifania f del Senyor (6 de gener)
♦ Vitringarnir þrír koma til byggða kvöldið fyrir þrettándann: els tres Reis Mags d'Orient arriben el vespre de l'epifania del Senyor
◊ þegar börnin vakna á þrettándanum taka þau upp gjafirnar frá vitringunum þremur sem færðu Jesúbarninu gull, reykelsi og myrru: quan els infants es lleven el matí de Reis, recullen els regals dels tres Reis Mags d'Orient que van dur al nen Jesús or, encens i mirra

þrettándi, þrettánda, þrettánda <num. ord.>:
tretzè -ena
◊ þat kann ec it þrettánda, ǀ ef ec scal þegn ungan ǁ verpa vatni á: ǁ mun-at hann falla, ǀ þótt hann í fólc komi, ǁ hnígr-a sá halr fyr hiǫrom. : me'n sé un de tretzè si he d'esbrufar un jove baró amb aigua: aquest home no caurà sota les espases, no caurà baldament es trobi enmig del tumult de la batalla (Cf. Kuhn 1968³, pàg. 58: fólc <...> kämpfendes heer (Vsp. 24, Háv. 150 u. ö); manchmal scheint fólc sogar ‘kampf’ zu bedeuten)

þre·vetur, -vetur, -veturt <adj.>:
 

þreyja <f. þreyju, no comptable>:
f

þreyja <þreyi ~ þreyjum | þreyði ~ þreyðum | þreyjað (o: þreyð)>:
1. <e-ð> o: <absolut>: (bíða með eftirvæntinguesperar una cosa (amb expectació o anhel)
hver er kraftur minn, að ég skyldi þreyja (ʝāˈħal ~ יָחַל:   ˌmah־kɔˈħ-ī   ˌχī־ʔăʝaˈħēl,   מַה-כֹּחִי כִי-אֲיַחֵל), og hver verða endalok mín, að ég skyldi vera þolinmóður?: quina força em queda per a continuar esperant? I quina serà la meva fi perquè continuï essent pacient?
já, ég er hafður að spotti og bitur þreyja (lūn ~ לוּן:   ū-βə-hammərōˈθ-ām   tāˈlan   ʕēi̯ˈn-ī,   וּבְהַמְּרוֹתָם, תָּלַן עֵינִי) augu mín nóttina: sí, fan befa de mi i els meus ulls esperen la nit plens d'amargor
hjarta hans skal breytast, í honum verður ekki framar mannshjarta heldur mun hann hljóta dýrshjarta og sjö tíðir skal hann þreyja (ħaˈlaφ ~ חַלַף:   wə-ʃiβəˈʕāh   ʕiddāˈnīn   ʝaħləˈφūn   ʕăˈlō-hī,   וְשִׁבְעָה עִדָּנִין, יַחְלְפוּן עֲלוֹהִי)que el seu cor sia canviat: que en ell ja no hi torni a haver un cor de persona sinó que rebi un cor de bèstia, i que esperi set temps
en þú, konungur, sást heilagan vörð stíga niður af himni og segja: Höggvið tréð og eyðið því en látið bolinn með rótum sínum vera kyrran í moldinni, bundinn járn- og eirfjötrum í grasi vallarins. Megi hann þiggja vætu af dögg himinsins og deila grösum merkurinnar með dýrunum og sjö tíðir skal hann þreyja (ħaˈlaφ ~ חַלַף:   ʕaδ   dī־ʃiβəˈʕāh   ʕiddāˈnīn   ʝaħləˈφūn   ʕăˈlō-hī,   עַד דִּי-שִׁבְעָה עִדָּנִין, יַחְלְפוּן עֲלוֹהִי)i tu, o rei, has vist un sant Vigilant que davallava del cel i deia: «Destralegeu l'arbre i destruïu-lo! Però deixeu estar en terra la soca amb les seves arrels, [però] fermada amb cadenes de ferro i bronze, enmig de l'herbei del camp. Que pugui rebre la humitat de la rosada del cel i que comparteixi les herbes de la plana amb les bèsties [salvatges], i que esperi set temps»
þú verður hrakinn burt úr samfélagi manna til dvalar með dýrum merkurinnar. Þér verður fengið gras til matar eins og nautpeningi, dögg himinsins mun væta þig og sjö tíðir hlýturðu að þreyja (ħaˈlaφ ~ חַלַף:   wə-ʃiβəˈʕāh nbsp; ʕiddāˈnīn   ʝaħləˈφūn   ʕăˈlaʝi-χ,   וְשִׁבְעָ֥ה עִדָּנִ֖ין יַחְלְפ֣וּן עֲלַיִךְ) uns þú sérð að Hinn æðsti ræður yfir konungdómi mannanna og getur fengið hann hverjum sem hann kýs: seràs foragitat de la societat dels homes i viuràs amb les bèsties [salvatges] del camp. De menjar et donaran herba com als bous i la rosada del cel et mullarà (t'humitejarà) i hauràs d'esperar set temps fins que reconeguis que l'Altíssim té el domini del reialme dels homes i que pot donar-lo a qualsevol que vulgui
þú verður hrakinn úr samfélagi manna og munt dveljast meðal dýra merkurinnar.Þér verður gefið gras eins og nautpeningi og sjö tíðir hlýturðu að þreyja (ħaˈlaφ ~ חַלַף:   wə-ʃiβəˈʕāh nbsp; ʕiddāˈnīn   ʝaħləˈφūn   ʕăˈlaʝi-χ,   וְשִׁבְעָ֥ה עִדָּנִ֖ין יַחְלְפ֣וּן עֲלַיִךְ) uns þér verður ljóst að Hinn æðsti ræður yfir konungdómi manna og getur fengið hann hverjum sem hann kýs“: seràs foragitat de la societat dels homes i viuràs entre les bèsties [salvatges] del camp. De menjar et donaran herba com als bous i hauràs d'esperar set temps fins que tinguis clar que l'Altíssim té el domini del reialme dels homes i que pot donar-lo a qualsevol que vulgui
2. <af>: (þraukaperseverar (aguantar)
♦ þreyja e-ð af: esperar ansiosament una cosa
3. <eftir e-m>: (þrá eftir e-manhelar algú (enyorar, suspirar per)
ég hef hrópað mig þreyttan, með brunasviða í kverkunum, augu mín eru döpruð orðin af að þreyja (ʝāˈħal ~ יָחַל:   kāˈlū   ʕēi̯ˈn-ai̯   məʝaˈħēl   lē-ʔlɔˈhāi̯,   כָּלוּ עֵינַי--מְיַחֵל, לֵאלֹהָי) eftir Guði mínum: estic retut de tant de cridar, em crema la gorja; els meus ulls han tornat febles d'esperar el meu Déu
4. <e-ð>: (þraukaendurar una cosa (aguantar, resistir)
þegar maðurinn deyr, lifnar hann þá aftur? þá skyldi ég þreyja (ʝāˈħal ~ יָחַל:   ˌkāl־ʝəˈmēi̯   sˤəβāˈʔ-ī   ʔăʝaˈħēl   ʕaδ־ˈbōʔ   ħălīφāˈθ-ī,   כָּל-יְמֵי צְבָאִי אֲיַחֵל-- עַד-בּוֹא, חֲלִיפָתִי) alla daga herþjónustu minnar, þar til er lausnartíð mín kæmi: per ventura quan un home mor pot tornar a la vida? [Si fos així,] suportaria (o: esperaria) tots els dies del meu torn de servei fins que vingués el meu relleu!

þreyju·lítill, -lítil, -lítið <adj.>:
que té poca paciència, inquiet -a (frisós, que té poca endurança, que no para mai)

þreyju·laus, -laus, -laust <adj.>:
 

þreyju·lítill, -lítil, -lítið <adj.>:
que té poca paciència, inquiet -a (frisós, que té poca endurança, que no para mai)

þreyta <f. þreytu, pl. no hab.>: fatiga f, cansament m

þreyta <þreyti ~ þreytum | þreytti ~ þreyttum | þreytt>:
1. <e-ð>: (keppa, haldadirimir una cosa (afer, disputa, controvèrsia)
♦ þreyta göngu: fer una llarga caminada
♦ þreyta leik: <ESPORTdisputar un partit
♦ þreyta próf í e-u: fer un examen de...
♦ þreyta e-ð (o: um e-ð) við e-n: contendre amb algú per una cosa, rivalitzar amb algú per una cosa
◊ svo var og of leikana er þreyttuð við hirðmenn mína. Þá var það hið fyrsta er Loki gerði. Hann var mjög soltinn og át títt. En sá er Logi heitir, það var villieldur, og brenndi hann eigi seinna trogið en slátrið. En er Þjálfi þreytti rásina við þann er Hugi hét, það var hugur minn og var Þjálfa eigi vænt að þreyta skjótfæri hans: també ha passat el mateix amb els concursos en què heu rivalitzat amb els homes de la meva guàrdia. El primer ha estat el que ha dut a terme en Loki. Estava molt afamat i ha menjat amb golafreria, però [el seu competidor,] el qui es deia Logi, era el foc salvatge, i no ha trigat més a cremar el bol que la carn que contenia; i quan en Þjálfi s'ha provat a córrer amb el que es diu Hugi, aquest era el meu pensament i no es podia esperar que en Þjálfi pogués mesurar la seva rapidesa amb la d'ell
◊ þá mælti Ísolde, hans dóttir: "þú þreytir um veiði við Salomon konung. Veiztu, at hann er meiri maðr en þú, ok ef nú veiztu þat ekki, þá fœr þú nú þat reynt, áðr en lokit sé yðru viðskipti": llavors va parlar la Isolda, sa filla: "mesuraràs les teves forces amb el rei Salomó per un afer de caça. Que per ventura no saps que és un home més poderós que no tu? I si no ho saps, ho sabràs de pròpia experiència abans que no hagi conclòs el vostre encontre"
♦ þreyta drykkju við e-n: provar-se a beure amb algú
◊ þá mælti Þór að helst vill hann taka það til að þreyta drykkju við einhvern mann. Útgarða-Loki segir að það má vel vera og gengur inn í höllina og kallar skutilsvein sinn, biður að hann taki vítishorn það er hirðmenn eru vanir að drekka af. Því næst kemur fram skutilsveinn með horninu og fær Þór í hönd: en Tor llavors li va dir que el que més li agradaria fer seria provar-se a beure amb qualsevol d'allà. L'Útgarða-Loki li va dir que no hi havia cap problema a fer-ho, va entrar a dins la höll i va cridar el seu coper a qui va demanar que els dugués la banya de càstig, que els homes de la seva guàrdia solien beure (és a dir, quan se'ls havia de castigar per alguna cosa que haguessin fet); tot seguit va aparèixer el coper amb la banya i la lliurà al Tor
♦ þreyta fang við e-n: contendre amb algú per un botí, disputar-se un botí amb algú
♦ þreyta hamingju við e-n: mesurar la seva bona sort amb la d'algú, provar sorts amb algú
◊ konungr verðr þeim stórliga reiðr fyrir sínar tiltekjur ok kvað eigi þeira fœri at þreyta hamingju við Hrólf konung ok lét taka þá báða ok setja í bǫnd, en Ella konungr sjálfr ferr í móti Hrólfi konungi með miklu liði ok kvað líkligt, at Hrólfr konungr ætlaði þetta af hans vélræðum vera, er þessir menn hǫfðu á hendr tekizt: el rei es va posar molt felló amb ells per llur acció i va dir que havia estat impropi d'ells mesurar llur sort amb la del rei Hrólfr i aleshores els féu prendre i engrillonar a tots dos; quant al rei Ella, es dirigí en persona a l'encontre del rei Hrólfr amb una gran tropa dient que era probable que el rei Hrólfr cregués que el que aquests homes havien emprès havia passat a causa de les insídies d'ell
◊ óviturlega hefir ykkur frændum orðið að þið ætlið að þreyta hamingju við sonu Ingimundar: no heu pres pas una decisió intel·ligent, tu i els teus parents, en pretendre mesurar la vostra bona sort amb la dels fills de l'Ingimundr
♦ þreyta sund við e-n: provar-se a nedar amb algú
◊ bæði er að þú ert gervilegur maður enda lætur þú allstórlega. En eigi því síður skaltu vita nafn mitt eða við hvern þú hefir sundið þreytt. Hér er Ólafur konungur Tryggvason: dues coses puc dir de tu: que ets un home capaç, per bé que molt bravejador. Tanmateix, sabràs el meu nom o, el que és el mateix, amb qui t'has provat a nedar: vet aquí el rei Olau Tryggvason
2. <e-ð>: (leggja sig sérstaklega framesforçar-se al màxim per aconseguir una cosa (desplegar grans esforços)
◊ Þór fór fram á leið og þeir félagar og gekk fram til miðs dags. Þá sáu þeir borg standa á völlum nokkrum og settu hnakkann á bak sér aftur áður þeir fengu séð yfir upp. Ganga til borgarinnar og var grind fyrir borghliðinu og lokin aftur. Þór gekk á grindina og fékk eigi upp lokið. En er þeir þreyttu að komast í borgina þá smugu þeir milli spalanna og komu svo inn. Sáu þá höll mikla og gengu þannig. Var hurðin opin. Þá gengu þeir inn og sáu þar marga menn á tvo bekki og flesta ærið stóra. Því næst koma þeir fyrir konunginn, Útgarða-Loka, og kvöddu hann. En hann leit seint til þeirra og glotti við tönn og mælti: en Tor i els seus companys varen prosseguir llur camí i estigueren caminant fins a mig dia. Llavors varen veure un castell que es dreçava enmig d'una plana i [era tan alt que] els va caldre clavar el clatell a l'espatlla per poder-ne veure damunt de tot. S'hi acostaren i el portal estava barrat amb una reixa. En Tor s'hi va acostar, però no la va poder obrir, però com que féren tots els esforços possibles, acabaren per obrir-se pas per entre els barrerons de la reixa i s'esmunyiren a dins el castell. Hi varen veure una gran höll i hi anaren. La porta era oberta. Hi entraren i hi varen veure nombrosos homes asseguts a dos bancs i la majoria d'ells era molt gran. Tot seguit es varen presentar davant el rei Útgarða-Loki i el varen saludar, però aquest va trigar a dignar-se a mirar-los, els va somriure d'una manera burleta, mostrant-los les dents, i els va dir...
♦ þreyta á e-ð: esforçar-se [al màxim] en una cosa, esmerçar-se a fons per una cosa
◊ Þór svarar engu, setur hornið á munn sér og hyggur nú að hann skal drekka meiri drykk og þreytir á drykkjuna sem honum vannst til erindi, og sér enn að stikillinn hornsins vill ekki upp svo mjög sem honum líkar. Og er hann tók hornið af munni sér og sér í, líst honum nú svo sem minna hafi þorrið en í hinu fyrra sinni. Er nú gott berandi borð á horninu: en Tor no li va respondre res, dugué la banya a la seva boca amb el ferm propòsit de beure un glop major i s'esforçà al màxim a beure tot el temps que va poder aguantar la respiració però va veure que la punta de la banya continuava sense pujar cap a dalt per més que li hauria agradat. I quan va retirar la banya de la seva boca i hi va guaitar dedins, li va semblar que el contingut encara havia minvat menys que la primera vegada: tot just li faltaven dos dits per arribar a dalt
3. <e-n>: (gera úrvinda & gera leiðancansar algú (fatigar-lo & avorrir-lo)

þreytandi, þreytandi, þreytandi: esgotador -a, cansat -ada, fatigós -osa
	vinna er þreytandi: treballar cansa

þreytast <þreytist ~ þreytumst | þreyttist ~ þreyttumst | þreyst[á e-u]>:
cansar-se, fatigar-se
◊ veistu þá ekki? Hefir þú ekki heyrt? Drottinn er eilífur Guð, er skapað hefir endimörk jarðarinnar. Hann þreytist ekki, hann lýist ekki, speki hans er órannsakanleg. Hann veitir kraft hinum þreytta og gnógan styrk hinum þróttlausa. Ungir menn þreytast og lýjast, og æskumenn hníga, en þeir, sem vona á Drottin, fá nýjan kraft, þeir fljúga upp á vængjum sem ernir. Þeir hlaupa og lýjast ekki, þeir ganga og þreytast ekki: 
♦ þreytast á e-u: cansar-se d'una cosa, atipar-se d'un cosa
◊ þreytast á hlaupum: cansar-se de córrer

þreyttur, þreytt, þreytt: esgotat -ada, exhaust -a

þreytu·lega <adv.>:
 

þreytu·legur, -leg, -legt <adj.>:
 

þreytu·verkur <m. -verkjar, -verkir. Gen. pl.: -verkja; dat.pl.: -verkjum>:
  f
♦ ég hef þreytuverk í bakinu:  

þriðji, þriðja, þriðja: tercer -a, (†) terç -a

Þriðji <m. Þriðja, no comptable>:
<MITOLÞriði m, Tridi m, Terç m, un dels noms del déu Odin

þriðju·dagur <m. -dags, -dagar>: dimarts m

þriðjungur <m. þriðjungs, þriðjungar>: terç m (una tercera part)

þrif <n.pl þrifa>
1. <GENneteja f
♦ þrif á e-u: neteja d'una cosa
◊ þrif á baðflísunum: neteja de les rajoles del bany
2. (vöxturcreixement m  (desenvolupament a bé, prosperitat)
♦ e-ð stendur e-m fyrir þrifum: <LOC FIGuna cosa és un obstacle a algú, una cosa fa nosa a algú, una cosa impedeix a algú de créixer i prosperar

þrifa·legur, -leg, -legt <adj.>:
net -a (netejat, sense brutor ni pols & polit, ben vestit i arreglat)
◊ þrifalegt herbergi: una cambra neta

þrifi:
1ª i 3ª pers. sg. & 3ª pers. pl. pres. subj. de → þrífa “agafar”

þrifið:
supí de → þrífa “agafar”

þrifinn, þrifin, þrifið <adj.>:
 

þrif·legur, -leg, -legt <adj.>:
1. (í góðum holdummolsut -uda, rodanxó -ona (gras i voluminós, de carns abundants)
2. (vasklegur, hraustlegurd'aspecte saludable (esplèndid, molt sa)
3. (gagnlegur, nytsamlegurprofitós -osa (útil)
4. (snyrtilegur, þokkalegurben vestit -ida i arreglat -ada (d'aspecte polit i net)

þrifnaður <m. þrifnaðar, no comptable>:
 

þriggja:
gen. m. / f. / n. de → þrír, þrjár, þrjú “tres”

þrifum:
1ª pers. pl. pret. ind. & subj. de → þrífa “agafar”

þrimill <m. þrimils, þrimlar>:
 

þrimlóttur, þrimlótt, þrimlótt <adj.>:
 

þristur <m. þrists (o: þristar), þristir>:
 

þrisvar <adv.>: tres vegades
	þrisvar á dag í fjóra daga: tres vegades al dia durant quatre dies

þrí·broti <m. -brota, -brotar>:
trilobit m
♦ þríbrotar: trilobits m.pl

þríbura·blóm <n. -blóms, -blóm>:
buguenvíl·lia (o: buguenvíl·lea) f (planta Bougainvillea glabra)

þrí·buri <m. -bura, -burar>:
trigemin m, trigèmina f 

þrí·eining <f. -einingar, no comptable>:
 

þrí·einn, -ein, -eitt <adj.>:
 

þrífa <þríf ~ þrífum | þreif ~ þrifum | þrifiðe-ð>:
1. (grípa snöggt ípegar grapada a una cosa (agafar una cosa amb un moviment sobtat o ràpid)
♦ þrífa af sér hattinn: treure's de seguida el barret, llevar-se totd'una el capell
♦ þrífa e-n: agafar algú (enxampar-lo)
♦ þrífa í e-n: agafar algú (amb la mà)
♦ þrífa í handlegginn á e-m: agafar algú pel braç
♦ þrífa til e-s: allargar la mà per agafar una cosa
2. (þrifa, hreinsanetejar una cosa (fer neteja, esp., cambra, sala, casa)
♦ þrífa e-ð vel með vatni og sápu: netejar bé una cosa amb aigua i sabó
♦ þrífa flísarnar á baðherberginu: netejar les rajoles de la cambra de banys
♦ þrífa stofuna: netejar la saleta
♦ þrífa til í húsinu: fer neteja a la casa
♦ þrífa e-ð upp: netejar totalment una cosa
◊ þrífa upp málaðar flísar á baði: netejar rajoles d'una cambra de bany que estan pintades (llevar-ne la pintada)

þrí·fasa <adj. inv.>:
<ELECTRtrifàsic -a

þrífast <þrífst ~ þrífumst | þreifst ~ þrifumst | þrifist>:
fer-se (créixer bé, desenvolupar-se bé)
◊ hveitið þrífst ekki á Íslandi: el blat no es fa pas a Islàndia

þrí·forkur <m. -forks, -forkar>:
(þriggja tanna skutulltrident m

þrí·fótur <m. -fótar, -fætur>:
trípode m 
♦ á þrífæti: en un trípode

þrí·fættur, -fætt, -fætt <adj.>:
 

þrí·hjól <n. -hjóls, -hjól>:
tricicle m 

þrí·hyrndur, -hyrnd, -hyrnt <adj.>:
triangular

þríhyrninga·fræði <f. -fræði, no comptable>:
trigonometria f

þrí·hyrningur <m. -hyrnings, -hyrningar>:
<GEOMtriangle m 
♦ einslaga þríhyrningar: triangles similars (o: semblants)
♦ gleiðhyrndur þríhyrningur: triangle obtusangle (o: obtús)
♦ hlið þríhyrnings: costat m de triangle
♦ langhlið [í rétthyrndum þríhyrningi]: hipotenusa f
♦ skammhlið [í rétthyrndum þríhyrningi]: catet m
♦ hvasshyrndur þríhyrningur: triangle acutangle (o: agut)
♦ hæð þríhyrnings: altura f de triangle
♦ jafnarma þríhyrningur: triangle isňsceles
♦ jafnhliða þríhyrningur: triangle equilŕter
♦ láréttur þríhyrningur: triangle pla
♦ → kúluþríhyrningur “triangle esfèric”
♦ mishliða þríhyrningur: triangle escalč
♦ ójafnarma þríhyrningur: triangle escalč
♦ ólínuleg þríhyrningur: triangle curvilini
♦ rétthyrndur þríhyrningur: triangle rectangle
♦ skáhyrndur þríhyrningur: triangle obliquangle (o: oblic)

þrí·kvæður, -kvæð, -kvætt <adj.>:
trisíl·lab -a, trisil·làbic -àbica

þrí·leikur <m. -leiks, -leikir; pl. no hab.>:
trilogia f
♦ þríleikurinn um e-ð: la trilogia sobre...

þrí·litur, -lit, -litt <adj.>:
tricolor -a

þrír, þrjár, þrjú <num. card.>: 
tres
♦ klukkan er þrjú: són les tres
♦ þrem sinnum: tres vegades
♦ þriggja stunda gangur: caminada de tres hores
♦ þrír réttir matar: tres plats
♦ þrjú þúsund: tres mil
 
þrír, þrjár, þrjú
Paradigma:
  Masculí   Femení   Neutre
N þrír   þrjár, <> þriár   þrjú, <þriú
A þrjá, <þriá   þrjár, <þriár   þrjú, <þriú
G þriggja, <þriggia
D þrem, þremur, <þrim, <þrimr, <þremr
 
 

þrí·rit <n. -rits, -rit>: 
còpia f triple

þrír tigir <num. card. þriggja tiga>:
<trenta
◊ nokkuru síðar fóru þeir bræður norður yfir Dumbshaf og brenndu inn Harðverk hinn sterka og þrjá tigu þursa með honum: poc després, els germans posaren rumb cap al nord a través de la Mar Bromosa i cremaren dins ca seva en Harðverkur el fort i amb ell, trenta tursos
 
El numeral cardinal TRENTA
A. Llengua antiga - Declinable
  Paradigma  
N þrír tigir  
A þrjá tigu  
G þriggja tiga  
D þrim tigum  
El substantiu determinat per aquest numeral va en genitiu, v.g.: þrír tigir manna "trenta homes" 
 
B. Llengua antiga - indeclinable
  Forma única  
N, A, G, D þrjátigi  
Aquesta forma es comporta com un adjectiu i, per tant, el substantiu determinat per aquest numeral va en el cas que la sintaxi de la frase li determini, v.g.: þrjátigi menn "trenta homes"
 

< þríro:
contracció arcaica de → þrír ero “tres són”
◊ fregna ok segja ǀ skal fróðra hverr, ǁ sá er vill heitinn horskr; ǁ einn vita ǀ né annarr scal, ǁ þjóð veit, ef þríro: aquell que sàpiga molt i que vulgui que li diguin savi, ha de saber fer preguntes i respondre'n: però que un de sol ho senti, mai dos, car si són tres, tothom ho sabrà

þrí·sigldur, -sigld, -siglt <adj.>:
<NÀUTde tres pals

þrískipti·ferill <m. -ferils, -ferlar>:
<GEOMcorba trisectora

þrískipti·lína <f. -línu, -línur. Gen. pl.: -lína>:
<GEOMlínia trisectora

þrí·skipting <f. -skiptingar, -skiptingar>: 
<GEOMtrisecció f

þrí·skiptur, -skipt, -skipt <adj.>: 
<GEOMtrisectat -ada

þrí·stjóri <f. -stjóra, -stjórar>:
<POLÍT & HISTtriümvir m

þrístjórnar·bandalag <n. -bandalags, -bandalög>:
<POLÍT & HISTtriümvirat f

þrístjórnar·veldi <n. -veldis, -veldi>:
<POLÍT & HISTtriümvirat f

þrí·strendingur <m. -strendings, -strendingar>: 
prisma m triangular

þrí·strendur, -strend, -strent <adj.>: 
tetraèdric -a, triangular, de tres costats
♦ þrístrendur hattur: barret tricorn, tricorni m (cast.)
♦ þrístrend strýta: con tetraèdric, tetràedre m
♦ þrístrendur pýramíti: piràmide tetraèdrica (o: triangular), tetràedre m

þrí·stökk <n. -stökks, -stökk>: 
<ESPORTtriple salt m

þrítugasti, þrítugasta, þrítugasta: trentè -ena

þrítugs·aldur <m. -aldurs, -aldrar>: 
edat f dels vint als trenta
♦ á þrítugsaldri: en la vintena

þrí·tugur, -tug, -tugt <adj.>: 
de trenta anys
♦ vera líðlega þrítugur: tenir una mica més de trenta anys
♦ vera um þrítugt: tenir una trentena d'anys

þrí·vegis <adv.>:
tres vegades

þrí·vídd <f. -víddar, pl. no hab.>:
tridimensionalitat f
♦ mynd í þrívídduna pel·lícula en tres dimensions

þrívíddar- <en compostos>:
tridimensional

þrívíddar·gleraugu <n.pl -augna>:
ulleres f.pl 3D

þrí·víður, -víð, -vítt <adj.>:
tridimensional

þrí·æringur <m. -ærings, -æringar>:
<HIST[nau f] trirrem f (τριήρης, [nauis] trirēmis)

þrjá:
ac. m. de → þrír, þrjár, þrjú “tres”

þrjár:
nom. & ac. f. de → þrír, þrjár, þrjú “tres”

þrjátíu: trenta

þrjóska <f. þrjósku, no comptable>:
obstinació f,tossuderia f, caparrudesa f (Mall., Men.

þrjóskast <þrjóskast ~ þrjóskumst | þrjóskaðist ~ þrjóskuðumst | þrjóskast>:
entossudir-se, obstinar-se
♦ þrjóskast við e-n: mostrar-se caparrut -uda amb algú, fer front a algú
♦ þrjóskast við að <+ inf.>entestar-se a no <+ inf.> (mostrar-se tossudament refractari, renitent o reticent a fer una cosa)

þrjósku·fullur, -full, -fullt <adj.>:
 

þrjóskur, þrjósk, þrjóskt <adj.>:
tossut -uda, testarrut -uda, obstinat -ada, cabut -uda (Val.), caparrut -uda (Mall., Men.

þrjósku·svipur <m. -svips, -svipir>:
 

þrjóta <þrýt ~ þrjótum | þraut ~ þrutum | þrotið>:
 
♦ er veisluna þraut:  
♦ e-n þrýtur e-ð:  
♦ hana þraut kjark til þess:  
♦ vatnið er að þrjóta:  
♦ þar þrýtur dalinn:  
♦ þá þraut vistir:  
♦ ölið er þrotið:  
♦ þar þrýtur dalinn:  

þrjótur <m. þrjóts, þrjótar>:
 

þrjú:
nom. & ac. n. de → þrír, þrjár, þrjú “tres”

Þroftur <m. Þrofts, no comptable>:
<MITOLÞroptr m, Troft m, un dels noms del déu Odin

þroska <þroska ~ þroskum | þroskaði ~ þroskuðum | þroskaðe-ð>:
 

þroska·aldur <m. -aldurs, -aldrar>:
 

þroskaður, þroskuð, þroskað: madur -a
	sex vel þroskaðir bananar: sis plŕtans ben madurs

þroska·heftur, -heft, -heft <adj.>:
retardat -ada mental (que pateix de retard mental)

þroskandi, þroskandi, þroskandi <adj.>:
 

þroska·skeið <n. -skeiðs, -skeið>:
 

þroskast <þroskast ~ þroskumst | þroskaðist ~ þroskuðumst | þroskast>:
 

þroska·stig <n. -stigs, -stig>:
 

þroska·vænlegur, -vænleg, -vænlegt <adj.>:
 

þroski <m. þroska, no comptable>:
  f

þroskun <f. þroskunar, no comptable>:
  f

þrot <n. þrots, þrot>:
  f
♦ hann er kominn í þrot:  
♦ hann er að þrotum kominn:  
♦ vistirnar voru komnar að þrotum: les provisions s'havien exhaurit

þrota·bú <n. -bús, -bú>:
<JURmassa f concursal

þrotabús·meðferð <f. -meðferðar, -meðferðir>:
<JURprocediment concursal, procediment m de fallida

þroti <m. þrota, pl. no hab.>:
1. (væg bólgainflor f (tumefacció, inflamació dura)
◊ ef maðr hefir verk í andliti eða þrota í hǫfði ok ǫng ok hósta[r] ok þrýsti[r] opt vinstri hendi fyrir brjóst sér ok kroppar um nasraufar sínar, sá mun deyja: si a una persona li fa mal la cara o té una inflor al cap i angoixa i tus i es pitja sovint amb la mà esquerra el seu pit i sent un formigueig als narius, morirà
◊ Þorkell sér að Grím mæðir blóðrás og tekur steininn Sköfnungs og ríður honum í sárið og bindur höndina og tók þegar allan þrota og sviða úr sárinu: en Þorkell veu que l'hemorràgia va afeblint en Grímur, agafa la gemma de l'espasa Sköfungur i hi frega la ferida i li embena la mà i immediatament li va fugir de la ferida tota la inflor i el dolor
2. (bólguhnúðurbony m (inflor en forma de protuberància)
3. (drambestufera f (arrogància, orgull)

þrotið:
supí de → þrjóta “acabar, cessar, esgotar-se, exhaurir-se”

þrotinn, þrotin, þrotið <adj.>:
consumit -ida, esgotat -ada

þrot·laus, -laus, -laust <adj.>:
 

þrotna <þrotna ~ þrotnum | þrotnaði ~ þrotnuðum | þrotnað>:
1. (ganga til þurrðarminvar (anar-se assecant o acabant un líquid)
◊ sýran fór að þrotna í kerinu: la sýra o xerigot fermentat va començar a baixar dins la bóta
2. (sjónanar-se decandint, apagar-se, anar-se consumint  (vista)
◊ þrotnandi augu og ráðþrota sál: una vista apagada i una ànima desorientada

þró <f. þrór (o: þróar), þrær (o: þrór)>:
 

þróa: desenvolupar

þróast: evolucionar, desenvolupar-se

þróaður, þróuð, þróað: avançat -ada, desenvolupat -ada, evolucionat -ada

þróast <þróast ~ þróumst | þróaðist ~ þróuðumst | þróast>:
 

Þrór¹ <m. Þrós, no comptable>:
<MITOLÞrór m, Tror m, un dels noms del déu Odin

Þrór² <m. Þrós, no comptable>:
<MITOLÞrór m, Tror m, un nan de la mitologia norrena

þrótt·laus, -laus, -laust <adj.>:
1. (kraftlausexhaurit -ida, exhaust -a, extenuat -ada  (mancat de força física, sense vigor, que ha perdut les forces o que ja no té força)
2. (þreklausdecandit -ida m, sense energia  (sense energia interior)

þrótt·leysi <n. -leysis, no comptable>:
1. (kraftleysiexhauriment m, esgotament m  (manca de força física, debilitat)
2. (þrekleysi, hugleysidecandiment m, prostració f, defalliment m, prosternació f  (manca d'energia interior, exhauriment mental)

þrótt·lítill, -lítil, -lítið <adj.>:
amb poques forces, sese gaire vigor

þrótt·mikill, -mikil, -mikið <adj.>:
fort -a, robust -a, de gran vigor
♦ verða þróttmikill í andaenfortir-se en [el seu] esperit

þróttugur, þróttug, þróttugt <adj.>:
1. (þróttmikill, þrekmikillvigorós -osa  (en plena possessió de les seves forces físiques)
2. (frækinnvalerós -osa  (prous; en la llengua antiga sol fer referència al tret de caràcter de saber aguantar amb fermesa i valor el dolor o certes situacions)
◊ Júdas Makkabeus hefur verið þróttug kempa frá ungum aldri. Hann skal stýra her ykkar og heyja stríð við heiðingjana: en Judes Macabeu ha demostrar ser un guerrer valent des de jove; ell serà el cap del vostre exèrcit i conduirà la guerra contra els pagans
◊ Þormóður segir: "Sýnist þér svo sem eigi séu þróttigir þeir menn sem hér eru inni?": en Þormóður va replicar: "pel que dius et sembla que els homes que hi ha aquí dins són incapaços d'aguantar el dolor?"
◊ Þormóður mælti: "Það vissi eg að vera mundi hér inni nokkur maður sá er eigi mundi þróttigur reynast. Er þér illa saman farið er þú finnur að þrek annarra manna þar er þú ert þróttlaus sjálfur. Eru hér margir menn mjög sárir og vælir engi þeirra en þú bræktir sem geit blæsma og veinar sem meri þó að þú hafir eina vöðvaskeinu litla": en Þormóður va dir: "Ja ho sabia jo que aquí dins n'hi havia d'haver algun que, si se'l posava a prova, seria incapaç d'endurar el dolor. Ho tendràs malament a compaginar-ho, si cerques valor i fermesa davant el dolor en els altres quan tu mateix ets incapaç de suportar-lo. Aquí dins n'hi ha molts que estan molt mal ferits i cap d'ells no es queixa, però tu has belat com una cabra en zel i has renillat com una egua per una petita esgarrapada a les anques
◊ Þorgils þótti hinn mesti merkismaður, vinfastur og vinveittur, þrautgóður og þróttigur, eljunarmaður og óáleitinn og hélt sig við alla til jafns þótt miklir menn og sterkir ættu í hlut: a en Þorgils se'l va considerar un home molt assenyalat, un amic fidel i amical, pacient, un home que sabia aguantar amb fermesa el dolor, un home de caràcter ferm i equilibrat que mantenia la temprança en tot moment encara que fos posat a prova per grans homes i poders

þróttur <m. þróttar, no comptable>:
1. (afl, styrkurvigor m,f, forces f.pl, <LITvigoria f (en la llengua moderna, el mot fa referència habitualment a les forces físiques, però pot fer-n'hi a les espirituals)
◊ brauðið sem veitir honum þrótt: el pa que li dóna forces
◊ safnaðu þrótti: aplega totes les teves forces
♦ betra er að vera fátækur og njóta heilsu og þróttar en auðugur og þjakaðurés millor ésser pobre però gaudir de salut i de vigor que ric però ple de xacres
♦ eiga nægan þrótt til að njóta lífsinstenir encara prou forces per a gaudir de la vida
♦ → karlmennskuþróttur “vigor baronívol”
♦ → lífsþróttur “força vital, forces de la vida”
♦ → líkamsþróttur “vigor del cos, robustesa del cos”
♦ → æskuþróttur “vigor de jove, vigor juvenil, forces de la joventut”
2. (hugarstyrkur, þrek, dugurempenta f, entusiasme m, dinamisme m  (força interior, alacritat, il·lusió i engrescament a fer coses)
♦ draga allan þrótt úr e-mfer perdre l'empenta a algú, deixar algú sense ganes de fer res, fer perdre tot l'entusiasme a algú
3. <(hreysti, fræknleikurbravura f, endurança f  (força, fermesa i impertorbabilitat de caràcter per a endurar o suportar el dolor, tant físic com anímic, o certes situacions d'adversitat i penúria)
◊ og svo var mikill þróttur hans að hann hló meðan hann beið þessa kvöl og allir undruðust þrek hans og það er síðan að minnum haft: el seu valor era tan gran, que reia mentre sofria aquest turment, de manera que tothom es va meravellar tant del seu coratge que, de llavors ençà, ha perdurat en la memòria de la gent
◊ sveinninn kvaðst eigi hafa þrótt til að vera þar lengur "og mundir þú mig eigi biðja þessa ef þú vissir hversu mikla raun eg hefi af þessu: el vailet li va replicar que no podia suportar-ho de continuar-hi per més temps, "i tu no em demanaries que ho faci, si sabies com de difícil resulta tot això per a mi"
◊ Þorgautur mælti: "Sannlega er skekinn þróttur úr yður og dett eg ekki niður milli dægra við skraf þetta": en Þorgautur els va replicar: "realment, a vosaltres us ha abandonat tot el valor, però, pel que fa a mi, jo no sóc dels qui es moren de por sentint aquesta mena de dois (o: de xerrameca) a les nits

Þróttur <m. Þróttar, no comptable>:
<MITOLÞróttr m, Trot m, Aguant-al-dolor m, una de les hipòstasis del déu Odin que el caracteritza com un déu que sap endurar amb fermesa i homenia el dolor i les situacions doloroses

þróun <f. þróunar, no comptable>: desenvolupament m

þróunar·aðstoð <f. -aðstoðar, no comptable>:
ajut m al desenvolupament

þróunar·ferill <m. -ferils, no comptable>:
m

þróunar·hjálp <f. -hjálpar, no comptable>: ajut m al desenvolupament

þróunar·kenning <f. -kenningar, no comptable>:
f

þróunar·land <n. -lands, -lönd>:
f

þróunar·lögmál <n. -lögmáls, -lögmál>:
f

þróunar·samvinna <f. -samvinnu, no comptable>:
cooperació f al desenvolupament

þróunar·skeið <n. -skeiðs, -skeið>:
f

þrugl <n. þrugls, no comptable>:
f

þrugla <þrugla ~ þruglum | þruglaði ~ þrugluðum | þruglað>:
 

þruma <f. þrumu, þrumur. Gen. pl.: þrumna o: þruma>:
boira f (mistur; skýsorti)

þruma <þruma ~ þrumum | þrumaði ~ þrumuðum | þrumað>:
 

þrumari <m. þrumara, þrumararð>:
 

þrumu·gnýr <m. -gnýs, no comptable>:
 

þrumu·leiðari <m. -leiðara, -leiðarar>:
 

þrumu·lostinn, -lostin, -lostið <adj.>:
 

þrumu·ský <n. -skýs, -ský. Gen. pl.: -skýja; dat.pl.: -skýjum>:
 

þrumu·veður <n. -veðurs, no comptable>:
 

þrunginn, þrungin, þrungið <adj.>:
 
♦ loftið er þrungið af regni: <LOC FIG 

þrusk <n. þrusks, no comptable>:
 

þruska <þruska ~ þruskum | þruskaði ~ þruskuðum | þruskað>:
 

þrutum:
1ª pers. pl. pret. ind. de → þrjóta “acabar, cessar, esgotar-se, exhaurir-se”

Þrúð·heimur <m. -heims, no comptable>:
<MITOLÞrúðheimr m, Trudheim m, nom dels estatges del déu Tor

Þrúður <m. Þrúðs, no comptable>:
Þrúður m, Trud m (andrònim)

Þrúður <f. Þrúðar, no comptable>:
1. <MITOLÞrúðr f, Trud f, filla del déu Tor
2. Þrúður f, Truda f (ginecònim)

Þrúð·vangur <m. -vangs, no comptable>:
<MITOLÞrúðvangr m, Trudvang m, nom dels estatges del déu Tor

þrúga <f. þrúgu, þrúgur. Gen. pl.: þrúgna o: þrúga>: raïm m, reim m (Mall.) (→ vínber)

þrúgukjarna·olía <f. -olíu, no comptable>: oli m de pinyol (o: pinyols) de raïm

þrúgu·kjarni <f. -kjarna, -kjarnar>: pinyol m de raïm
  Consideram la forma granet de raïm, que recomana la Generalitat de Catalunya per a designar la llavor del raïm, una aberració lingüística:

— El
gra de raïm en català no ha estat mai el pinyol, sinó la designació de cadascuna de les baies que conformen el raïm sencer, de manera que per cap d'any, hom menja dotze grans de raïm, o, segons la contrada, dotze bagons.

Per tant, i segons tot això, cal substituir, per exemle, l'
oli de granet de raïm que recomana oficialment la Generalitat per oli de pinyol de raïm.
 

þrúgur <f.pl þrúgna (o: þrúga), no comptable>:
(snjóskór) xancles m.pl per a la neu (raqueta per a caminar per la neu)

þrúgu·sykur <m. -sykurs, no comptable>:
glucosa f (glúkósi)

þrúgusykurs·síróp <n. -síróps, no comptable>:
<QUÍMxarop m de glucosa, xarop m de fècula, glucosa líquida

þrútinn, þrútin, þrútið <adj.>:
1. <GENinflat -ada, tumefacte -a, embotornat -ada, tornat -ada gros -ossa
2. (um ólétta konaamb el ventre ja gros (dona prenys)

þrútna <þrútna ~ þrútnum | þrútnaði ~ þrútnuðum | þrútnað>:
inflar-se, tornar gros -ossa (un òrgan per malaltia o inflamació & ventre de dona prenys)

þrykk <n. þrykks, þrykk>:
 

þrykking <f. þrykkingar, þrykkingar>:
 

þryti:
1ª & 3ª pers. sg. pret. subj. de → þrjóta “acabar, cessar, esgotar-se, exhaurir-se”

þrýsta <þrýsti ~ þrýstum | þrýsti ~ þrýstum | þrýst>:
I. <amb complement en datiu>:
1. <e-u>: (klemma, ýtapitjar una cosa (prémer)
♦ þrýsta kossi á e-n: <LOC FIGespetegar-li un petó a algú
2. <e-m>: (faðmaestrènyer una persona (abraçar, aferrar-s'hi)
♦ þrýsta e-m að sér: estrènyer algú contra seu
3. <e-m>: (þröngvaforçar algú (constrènyer)
♦ þrýsta e-m til að <+ inf.>forçar algú a <+ inf.
 
II. <amb complement preposicional & adverbi>:
A. <>
1. <þrýsta að e-u>pitjar una cosa, prémer una cosa (fer pressió sobre una part del cos)
 
B. <á>
1. <á e-ð>pitjar una cosa, prémer una cosa
♦ þrýsta á dyrabjöllu ~ hnapp ~ lyftistöng: pitjar (o: prémer) un timbre de porta ~ un botó ~ una palanca
 
C. <inn>
1. <þrýsta e-u inn>ficar una cosa pitjant-la
 
D. <saman>
1. <þrýsta e-u saman>comprimir una cosa (estrenyent-la)

þrýstibrigða·lína <n. -línu, -línur>:
isal·lòbara f

þrýsti·dæla <f. -dælu, -dælur. Gen. pl.: -dælna o: -dæla>:
f

þrýsti·hljóð <n. -hljóðs, -hljóð>:
[consonant f] ejectiva f

þrýsti·hópur <m. -hóps, -hópar>:
grup m de pressió

þrýsti·legur, -leg, -legt <adj.>:
1. (um plöntur og ávextiturgent (gras, ple)
◊ sjö öx uxu á einni stöng, þrýstileg og væn: set espigues creixien a una mateixa tija i eren turgents i belles
2. (um manneskjurrobust -a (d'estatura o complexió grossa)
◊ hún fór ofan til fjarðarins og gerðist heldur þrýstileg: va baixar cap al fons del fiord i [mentre ho feia, la seva figura] s'anava fent força robusta

þrýsti·lína <f. -línu, -línur>:
isòbara f, línia isobàrica (jafnþrýstilína)

þrýsti·loft <n. -lofts, no comptable>:
m

þrýstilofts·flugvél <f. -flugvélar, -flugvélar>:
m

þrýsting <f. þrýstingar, þrýstingar>:
pressió f

þrýstingur <m. þrýstings, no comptable>:
<FÍS & MED & FIGpressió f
♦ auka þrýstinginn á e-ð ~ e-n: augmentar la pressió sobre una cosa ~ algú
♦ láta undan þrýstingi e-s: cedir a la pressió (o: les pressions) d'algú
♦ mikill þrýstingur er á e-n: algú està sotmès -esa a una gran pressió
♦ verða fyrir miklum þrýstingi: ésser sotmès -esa a una gran pressió, patir una gran pressió
♦ þola mikinn þrýsting: patir una gran pressió

þrýstinn, þrýstin, þrýstið <adj.>:
1. (karlmaðurcepat -ada, robust -a i d'espatlles quadrades (home: quadrat, gran i gros com un armari)
2. (konarodanxó -ona (dona: baixa i replena, baixa i grassoteta)
3. (þrútinn, þrýstilegurturgent (túrgid, inflat de tan ple que és)
◊ þrýstin brjóst: uns pits turgents

þrýsti·rafmagn <n. -rafmagns, no comptable>:
piezoelectricitat f

þrýstiraf- <en compostos>:
piezoelèctric -a

þrýstiraf·búnaður <m. -búnaðar, -búnaðir>:
dispositiu piezoelèctric

þrýstirafeinda- <en compostos>:
piezoelectrònic -a

þrýstirafeinda·búnaður <m. -búnaðar, -búnaðir>:
dispositiu piezoelectrònic

þrýstirafeinda·íhlutur <m. -íhlutar, -íhlutir>:
component piezoelectrònic

þrýstiraf·kristallur <m. -kristalls, -kristallar>:
cristall piezoelèctric

þrýstiraf·kvars <n. -kvars, no comptable>:
quars piezoelèctric

þrýt:
1ª pers. sg. pres. ind. de → þrjóta “acabar, cessar, esgotar-se, exhaurir-se”

þrýtur:
2ª & 3ª pers. sg. pres. ind. de → þrjóta “acabar, cessar, esgotar-se, exhaurir-se”

þræða <þræði ~ þræðum | þræddi ~ þræddum | þrætte-ð>:
 
♦ þræða flík:  
♦ þræða veginn: <LOC FIG 

þræði:
dat. sg. & ac. pl. de → þráður “fil”

þræðir:
nom. pl. de → þráður “fil”

þræl- <prefixoide elatiu>:
molt

þræla <þræla ~ þrælum | þrælaði ~ þræluðum | þrælað>:
 
♦ þræla e-m út:  
♦ þræla sér út:  

þræla·búðir <f.pl -búða>:
m

þræla·hald <n. -halds, no comptable>:
esclavatge m, esclavitud f

þræla·kaupmaður <m. -kaupmanns, -kaupmenn>:
mercader m d'esclaus

þræla·sala <f. -sölu, no comptable>:
venda f d'esclaus, tràfic m d'esclaus

þræla·sali <m. -sala, -salar>:
mercader m d'esclaus, mercadera f d'esclaus

Þræla·stríðið <n. -stríðsins, no comptable>:
<HIST = Borgarastyrjöld BandaríkjannaGuerra f Civil nord-american

þræla·torg <n. -torgs, -torg>:
mercat m d'esclaus

þræla·verslun <f. -verslunar, -verslanir>:
comerç m d'esclaus

þræla·vinna <f. -vinnu, no comptable>:
1. <GENtreball m d'esclau
2. <FIGfeina f d'esclau, feina laboriosa

þræl·binda <-bind ~ -bindum | -batt ~ -bundum | -bundiðe-n>:
reduir algú a l'esclavitud, esclavitzar algú

þræl·borinn, -borin, -borið <adj.>:
nascut -uda (o: nat -ada) en l'esclavitud

þræl·bundinn, -bundin, -bundið <adj.>:
 
♦ vera þrælbundinn: <LOC FIG
♦ vera þrælbundinn við e-ð: <LOC FIG

þræl·dómur <m. -dóms, -dómar>:
esclavitud f

þrælka <þrælka ~ þrælkum | þrælkaði ~ þrælkuðum | þrælkaðe-n>:
 

þrælkun <f. þrælkunar, no comptable>:
1. <GENtreball m d'esclau
2. <FIGesllomada f de treball

þrælkunar·búðir <f.pl -búða>:
<HISTm

þrælkunar·vinna <f. -vinnu, no comptable>:
1. <GENtreball m d'esclau
2. <FIGfeina f d'esclau, feina laboriosa

þræll <m. þræls, þrælar>:
1. <GENesclau m, serf m
2. (óþokki, þrælmennicanalla m (brètol)

þræl·menni <n. -mennis, -menni>:
canalla m, brètol m

þræl·mennska <f. -mennsku, no comptable>:
belitreria f, vilesa f, baixesa f

þræl·montinn, -montin, -montið <adj.>:
 

þræl·múraður, -múruð, -múrað <adj.>:
 
♦ hann er þrælmúraður: <LOC FIG

þræls·legur, -leg, -legt <adj.>:
 

þræls·lund <f. -lundar, no comptable>:
servilitat f, servilisme m

þræl·sterkur, -sterk, -sterkt <adj.>:
fortíssim -a, molt fort -a

þrænskur, þrænsk, þrænskt <adj.>:
trondheimès -esa
Kolbeinn hét maður og var kallaður Arnljótarson. Hann var þrænskur maður. Hann sigldi það sumar út til Íslands er Þráinn og Njálssynir fóru utan. Hann var þann vetur í Breiðdal austur. En um sumarið eftir bjó hann skip sitt í Gautavík. Og þá er þeir voru mjög búnir reri að þeim maður á báti og festi bátinn við skipið en gekk síðan upp á skipið til fundar við Kolbein. Kolbeinn spurði þenna mann að nafni
Flosi mælti: "Austur munum vér ríða til Hornafjarðar því að þar stendur skip uppi er á Eyjólfur nef, þrænskur maður, en hann vill biðja sér konu og nær hann eigi ráðinu nema hann setjist aftur. Munum vér kaupa skipið að honum því að vér munum hafa fé lítið en margt manna. Er það skip mikið og mun það taka oss upp alla"

þrær:
nom. & ac. pl. de → þró “pica de fusta o pedra, abeurador”

þræta <f. þrætu, þrætur. Gen. pl.: þræta>:
altercació f, raons f.pl (baralla no gaire greu, esp.verbal i sense resultats clars, discussió, disputa)
◊ með hroka vekja menn aðeins þrætur (mat͡sˈt͡sāh, מַצָּה), en hjá ráðþægnum mönnum er viska: amb orgull només es congrien discussions, però la saviesa és amb els qui escolten els consells
◊ bráðlyndur maður vekur deilur (māˈδōn, מָדוֹן), en sá sem seinn er til reiði, stillir þrætu (ˈrīβ, רִיב)l'home iracund provoca la querella, però el qui és lent a encolerir-se calma la disputa
◊ þegar deila (māˈδōn, מָדוֹן) byrjar, er sem tekin sé úr stífla, lát því af þrætunni (hā-ˈrīβ, הָרִיב), áður en rifrildi hefst (wə-li-φəˈnēi̯ hiθgalˈlaʕ, וְלִפְנֵי הִתְגַּלַּע)començar una baralla és com obrir un dic: abandona les raons, doncs, abans que no comenci una brega!
◊ sá elskar yfirsjón (ˈpɛʃaʕ, פֶּשַׁע), sem þrætu (mat͡sˈt͡sāh, מַצָּה) elskar, sá sem háar gjörir dyr sínar, sækist eftir hruni: l'amant de la prevaricació és el qui estima les raons; qui puja de to cerca la ruïna
◊ það er manni sómi að halda sér frá þrætu (mē-ˈrīβ, מֵרִיב), en hver afglapinn ygglir sig (ʝiθgalˈlāʕ, יִתְגַּלָּע). Letinginn plægir ekki á haustin, fyrir því leitar hann um uppskerutímann og grípur í tómt: és un honor per a un home abstenir-se de disputes, però cada ximplet s'hi embolica. De tardor, el peresós no llaura pas: al temps de la collita voldrà segar, però no hi haurà res!
◊ rek þú spottarann burt, þá fer deilan (māˈδōn, מָדוֹן) burt, og þá linnir þrætu (ˈdīn, דִּין) og smán (wə-qāˈlōn, וְקָלוֹן)treu fora el befador, i marxarà la querella, i cessaran els litigis i els ultratges
◊ einnig í Jerúsalem skipaði Jósafat menn af levítunum og prestunum og ætthöfðingjum Ísraels til þess að gegna dómarastörfum Drottins og réttarþrætum (wə-lāˈrīβ, וְלָרִיב) Jerúsalembúa. Og hann lagði svo fyrir þá: "Svo skuluð þér breyta í ótta Drottins, með trúmennsku og af heilum hug. Og í hverri þrætu (wə-χāl־ˈrīβ, וְכָל-רִיב), er kemur fyrir yður frá bræðrum yðar, þeim er búa í borgum sínum, hvort sem það er vígsök (bēi̯n־ˈdām lə-ˈdām, בֵּין-דָּם לְדָם) eða um lögmál eða boðorð eða lög eða ákvæði, þá skuluð þér vara þá við, svo að þeir verði ekki sekir við Drottin, og reiði komi yfir yður og bræður yðar: a més, Josafat va establir a Jerusalem levites, sacerdots i caps de família d'Israel per a administrar la justícia de Jahvè i per als litigis dels habitants de Jerusalem. Els va manar: «Obreu amb temor de Jahvè, amb fidelitat i amb un cor íntegre. Cada vegada que germans vostres, residents a les seves poblacions, us portaran una disputa, ja sigui un afer de venjança de sang, ja sigui relativa a qüestions de llei sobre un manament, sobre estatuts, sobre drets, vosaltres els aclarireu perquè no es facin culpables davant de Jahvè i no es manifesti la seva ira contra vosaltres i contra els vostres germans
◊ þá komu menn sunnan frá Júdeu og kenndu bræðrunum svo: "Eigi getið þér hólpnir orðið, nema þér látið umskerast að sið Móse." Varð mikil misklíð (ἡ στάσις -εως, στάσεως) og þræta (ἡ ζήτησις -ήσεως, ζητήσεως) milli þeirra og Páls og Barnabasar, og réðu menn af, að Páll og Barnabas og nokkrir þeirra aðrir færu á fund postulanna og öldunganna upp til Jerúsalem vegna þessa ágreinings (τὸ ζήτημα -ήματος, περὶ τοῦ ζητήματος τούτου)alguns que havien baixat de la Judea ensenyaven als germans «Si no us circumcideu segons l'usatge establert pel Moïsès, no us podreu salvar». Com que es produí una dissensió i una disputa no pas petita entre en Pau i en Bernabé d'una banda i ells de l'altra, decidiren que en Pau, en Bernabé i alguns altres pugessin a Jerusalem a trobar els apòstols i els ancians per tractar la qüestió
◊ því að mér hefur verið tjáð um yður, bræður mínir, af heimilismönnum Klóe, að þrætur (ἡ ἔρις ἔριδος, ἔριδες) eigi sér stað á meðal yðar: car, germans meus, he sentit a dir de vosaltres, per boca dels de la Cloa, que entre vosaltres hi ha disputes
◊ nú spurðiz um alla borgina at Barlaam var tekinn [hǫndum] (căpĕre, et auditum est captum esse Barlaam) ok svá kómu þessi útíðustu tíðendi til eyrna konungssonar ok varð hann við þetta einkar illa svá at varla mátti hann tárum halda. Hann bað Guð grátandi at hann skyldi varðveita Barlaam frá háska ok dauða ok Guð heyrði ákall hans ok gleymdi eigi miskunn sinni því at hann er jafnan búinn þeim til hjálpar er sitt ákall hafa (= hefja) til hans. Hann birti fyrir konungssyni í svefni at hann skyldi ekki óttaz um sitt mál, né Barlaam. Hann hét honum sínum styrk í þessarri þrætu (agōn -ōnis, agōnem. O pentura seria millor si llegíem þreytu?) ok þá er konungssonr vaknaði, þá var allt hjarta hans fullt af fagnaði ok nýfenginni gleði, þar sem hann hafði niðr lagzt með ótta ok úgleði: aleshores es va saber per tota la ciutat que en Barlaam havia estat fet pres i quan aquesta desagradabilíssima notícia arribà a les orelles del príncep, a aquest li va saber tant de greu que a penes va poder contenir les llàgrimes. Va pregar a Déu amb llàgrimes als ulls que guardés en Barlaam de perill i de mort i Déu va escoltar la seva invocació i no oblidà pas la seva misericòrdia car sempre està llest per a prestar el seu ajut a aquells qui aixequen llur invocació a ell. Es va aparèixer al príncep mentre aquest dormia i li va dir que no temés ni per ell mateix ni pel que li pogués passar al Barlaam. Li va prometre el seu suport en aquella fadiga (?, lluita?; disputa, discussió?) i quan el príncep es va despertar, tot el seu cor era ple de goig i de renovada alegria allà on s'era colgat amb temor i tristor

þræta <þræti ~ þrætum | þrætti ~ þrættum | þrætt>:
 
♦ þræta fyrir e-ð:  
♦ þræta um e-ð:  
♦ þræta við e-n:  

þrætast <þrætist ~ þrætumst | þrættist ~ þrættumst | þræstum e-ð>:
 

þrætu·bók <f. -bókar, -bækur>:
m

þrætu·efni <n. -efnis, -efni>:
m

þrætu·epli <n. -eplis, -epli>:
m

þrætu·girni <f. -girni, no comptable>:
  f

þrætu·gjarn, -gjörn, -gjarnt <adj.>:
  f

þrætu·maður <m. -manns, -menn>:
cerca-raons m
◊ þrætumanni (ὁ αἱρετικὸς ἄνθρωπος, αἱρετικὸν ἄνθρωπον) skalt þú sneiða hjá, er þú hefur einu sinni og tvisvar áminnt hann. Þú veist að slíkur maður er rangsnúinn og syndugur. Hann er sjálfdæmdur (αὐτοκατάκριτος -άκριτον, αὐτοκατάκριτος): cal que apartis de tu l'home baralladís quan l'hagis amonestat una i dues vegades. Saps que un home així està pervertit i en pecat, i que es condemna a ell mateix

þröm <f. þramar, þramir>:
vora f, vorera f
♦ við jarðar þröm: en els confins de la terra, en els límits de la terra
♦ á heljar þrömum: al caire de la tomba

þröng <f. þröngar, no comptable>:
  f
♦ vera í þröng:  

þröng·sýni <f. -sýni, no comptable>:
  f

þröng·sýnn, -sýn, -sýnt <adj.>:
 

þröngur, þröng, þröngt: estret -a (roba, sabata etc.)
	þröngar buxur: pantalons estrets

þröngva <þröngva ~ þröngvum | þröngvaði ~ þröngvuðum | þröngvaðe-m til e-s>:
 
♦ þröngva e-m undir sig:  

þröskuldur <m. þröskuldar (o: þröskulds), þröskuldir (o: þröskuldar)>:
llindar m, marxapeu m, portal m

þröstur <m. þrastar, þrestir>:
tord m (qualsevol ocell de la família dels túrdids)
♦ → dulþröstur “griveta cua-rogenca (Catharus guttatus)”
♦ → farþröstur “griva americana (Turdus migratorius)”
♦ → foldþröstur “griva daurada, tord daurat (Zoothera dauma)”
♦ → gráþröstur “merla de pit blanc, merla collerada, tord flassader (Turdus pilaris)”
♦ → mánaþröstur “griva cerdana, griva portalenca, tordanxa, tord burell (Turdus torquatus)”
♦ → mistilþröstur “griva (Turdus viscivorus)”
♦ → moldþröstur “griveta dorsiverdosa (Catharus ustulatus)”
♦ → skógarþröstur “tord ala-roig, tord cellard, tord calandrol (Turdus iliacus)”
♦ → svartþröstur “merla, mèrlera, tord negre (Turdus merula)”
♦ → söngþröstur “tord (Turdus philomelus)”
♦ → trjáþröstur “griveta boscana (Hylocichla mustelina)”





El Retorn de les Forsíties. Foto de Vincent Tandard, 1997.



© 1998 Macià Riutort i Riutort mrr@tinet.fut.es



       
   
 
       


Go to Vincles cap a Islàndia



Last Update 27/10/2010