Matthias Claudius (1740-1815)
  De: ASMUS omnia sua SECUM portans, oder Sämmtliche Werke des Wandsbecker Bothen
Theil IV (1783), S. 141-142.
De: Asmus duent amb si totes les seves coses, o Obres Completes del Missatger de Wandsbeck.
Volum IV (1783). Pp. 141-142.
 
     
 
 
     
     
  Ein Lied, hinterm Ofen zu singen

Matthias Claudius
 
  Der Winter ist ein rechter Mann,
   kernfest und auf die Dauer;
sein Fleisch fühlt sich wie Eisen an
   und scheut nicht Süß noch Sauer.
 
  War je ein Mann gesund, ist er's;
   er krankt und kränkelt nimmer,
weiß nichts von Nachtschweiß noch Vapeurs
   und schläft im kalten Zimmer.
 
  Er zieht sein Hemd im Freien an
   Und lässt's vorher nicht wärmen,
Und spottet über Fluss im Zahn
   Und Kolik in Gedärmen.
 
  Aus Blumen und aus Vogelsang
   Weiß er sich nichts zu machen,
Hasst warmen Drang und warmen Klang
   Und alle warme Sachen.
 
  Doch wenn die Füchse bellen sehr,
   Wenn's Holz im Ofen knittert,
Und an dem Ofen Knecht und Herr
   Die Hände reibt und zittert,
 
  Wenn Stein und Bein vor Frost zerbricht
   und Teich' und Seen krachen;
das klingt ihm gut, das hasst er nicht,
   dann will er sich totlachen. -
 
  Sein Schloss von Eis liegt ganz hinaus
   beim Nordpol an dem Strande;
doch hat er auch ein Sommerhaus
   im lieben Schweizerlande.
 
  Da ist er denn bald dort, bald hier,
   gut Regiment zu führen,
und wenn er durchzieht, stehn wir
   und seh'n ihn an und frieren.
 
  Vor 1782-1783  


Edició:
 
→ Matthias Claudius, Sämtliche Werke. Herausgegeben von Jost Perfahl mit einem Nachwort und einer Zeittafel von Wolfgang Pfeiffer-Belli sowie Anmerkungen und Bibliografie von Hansjörg Platschek. München: Winkler-Verlag, 1968 (siebte Auflage: 1991). Pàgines 235-236 i 1025.
 
     

 

Traducció al català:

Cançó per a ésser cantada darrere l'estufa

L'hivern és un home cabal,
robust com un pi i fet per durar,
Sa pell al tacte se sent com el ferro,
i no defuig ni el dolç ni l'agre.

Si mai hi ha hagut un home sa, aquest ha estat ell:
ni malaltia ni xacres no l'han conegut,
no en sap res de suors nocturnes ni malenconies
i dorm en cambra sense escalfar.

Es posa la camisa a l'aire lliure
i abans no la fa escalfar -
i es burla del flegmó a les dents
com del còlic als budells.

De flors i cants d'ocell
no sap què fer-ne,
odia la càlida gentada, els càlids sons
i totes les coses càlides.

Pero quan les guilles no cessen de ganyolar per la gana,
quan la fusta espetega dins l'estufa
i davant l'estufa, tant l'amo com el missatge
es refreguen les mans tot tremolant,

Quan de la gelada que fa,
es trenca la pedra, es trenca l'os
i cruixen els estanys i llacs:
les seves orelles senten música, això li plau,
podria morir-se de riure. -

El seu palau de glaç està molt lluny:
arran de mar, vora el pol nord;
però també té una casa d'estiu
a la plàcida terra suïssa.

I així, adés és allà, adés és aquí:
ha de menar bé totes dues llars,
i quan passa per davant ca nostra,
ens aixequem, el mirem i tenim fred.


Comentari lingüístic:

Bein, n:
thierischer knochen.
 
 
man sagt, es hat stein und bein gefroren, das heiszt hart.
 
 
os d'animal.
 
 
bellen:
weidmännisch billt (=bellt, läszt den gewöhnlichen laut seiner stimme hören) der fuchs (DÖBEL 1, 39b. BECHER 66), die jungen füchse bellen, wenn ihre nahrung zu lang ausbleibt.
 
 
guinyolar, ganyolar.
 
 
Dauer, f:
dauerhaftigkeit soliditas, firmitas, besonders bei handarbeiten
 
 
auf die Dauer sein: von bestand sein.
 
 
fet -a per durar, durador -a.
 
 
Drang, m:
1. gedränge, groszer ungeordneter haufe, turba: der drang der menge; des tanzes drang; bei festes drang im saal
2. anreizung, innerer trieb, impetus, impulsus.
 
 
1. pressada (Bal), aglomeració, gran afluència de gent.
2. impuls, ànsia, ímpetu.
 
 
 
Interpretam el sintagma en el sentit que a l'hivern no li agraden les celebracions festives amb gran afluència de gent. També es podria interpretar en el sentit de "càlides efusions".
 
 
dúrchziehen:
durch einen ort wandern, gehen, reisen, marschieren
 
 
recórrer un lloc [de cap a cap], travessar un indret, passar per un lloc.
 
 
Fluss, m:
fluxus, fluxio; rheuma, catarrhus
 
 
Fluss im Zahn: zahnflusz, rheumatische oder katarrhalische zahnkrankheit, frühnhd. mit umlaut bezeugt: der safft (des gauchheils) ... zeucht ausz die zänflüsz .
 
 
flegmó dentari.
 
 
kernfest:
1. von festem kerne, fest im kerne: kernfestes holz.
 
 
2. bildl.: ein stämiger kernfester körper.
 
 
massís -issa; (fig) robust -a.
 
 
Nachtschweiß, m:
nächtlicher schweisz besonders bei auszehrenden kranken, doch auch ohne den nebenbegriff von krankhaftigkeit
 
 
suors nocturnes.
 
 
Ofen, m:
der ofen zum heizen, zum erwärmen eines gemaches, stubenofen
 
 
die meisten redewendungen knüpfen sich an die stelle hinter dem ofen, die sog. hölle (theil 42, 1748), als schlupfwinkel oder als platz für träge, faule, stubenhocker und geringschätzig behandelte leute: dasz du nit falscherei nachgangest und understandest die leut hinder den ofen ze führen (zu überlisten, betrügen).
 
 
estufa.
 
 
recht:
<...> ein rechter mensch, ein rechter mann, der nicht blosz den namen eines solchen hat; rechte leute, leute von gutem kern; <...> in sittlicher oder gesellschaftlicher [hinsicht]: was die leute sagen würden, hiesz es immer, und ich dachte, die leute müszten auch rechte leute sein. GÖTHE 24, 72;
 
 
un home com toca, un home com cal, un home cabal.
 
 
Vapeurs [de rate], fpl:
schwermut
 
 
malenconia, tedi vital, esplín. Forma antiga de designar diversos estadis depressius.
 
 
warm:
(v. 16:) alle warme Sachen
 
 
La normativa actual exigeix: alle warmen Sachen.